Pompei’de 79 yılında yaşananlar gerçek bir felaket.

Uzmanlar öyle bir felaketin iki bin yılda bir yaşanabileceğini söylüyormuş.

Pompei’de felaketin izlerini görürken, Vezüv Yanardağı’na bakmak insanı çok farklı duygulara savuruyor. O bölgede yaşayan insanların nasıl rahat uyuduğunu ya da öyle bölgeye korkusuzca nasıl yatırım yapıldığını aklımdan geçirmedim desem yalan olur...

Yurt dışına çıktığım zaman adamızın küçüklüğü değil, pek çok önemli değerler bakımından dünyamızın her bakımdan ne kadar küçük, basit ve kirli olduğunu görür ve üzülürüm.

Kıbrıs’ta olduğum zaman da yukarıdan akan, kirli gündemden kendimi uzak tutmaya çalışırım.

*Bunu hem yazılarımda, hem de televizyon programlarında yapmaya çalışırım.

Basit ve kirli gündemin içinden konuları da kişiselleştirmeden ele almaya çabam var.

“Politikanın fahişeleri” başlıklı yazımın üzerinden neredeyse on yıl geçiyor.

Ne değişti?

Söyleyin ne değişti?

En son örneklere baktığınız zaman hiçbir şeyin değişmediği gün gibi ortada.

***

Geçtiğimiz cumartesi gününden beri İtalya’dayım. Tarihi dokusuna, sosyal, kültürel, politik yaşamına dokunuyorum. Gözlemlerimi okurlarla paylaşmayı, böylece okurlarla birlikte gezmeyi sevmekten öte yararlı bulurum. İtalya’daki gözlemlerimden birkaç yazı değil, kitap yazılır.

***

İtalya’ya Napoli’den ayakbastım.

İlk görmek istediğim yerlerden biriydi Pompei.

Daha önce de Pompei’ye gitmiştim ama bu kez dersimi çalışarak görmek istedim.

“Pompei İtalya’nın Campania bölgesinde, Napoli iline bağlı, Napoli kenti yakınlarında bulunan modern şehir. 2004 verilerin göre nüfusu 25.751.”

***

İtalya, turizm gelirleri en yüksek ülkelerden biri. Ülkenin her yanı turist alıyor. İtalya’nın neredeyse her köşesinde tarihin izleri var. Tarihle, sanatın kucaklaşması gözlenir İtalya’da.

Pompei’nin bugünkü yaşam alanı değil ziyaret edilen. Ziyaret edilen MS 79 yılının 24 Ağustos günü öğle saatlerinde Pompei’nin, tepesinde duran Vezüv Yanardağı’nın aktif hale gelmesiyle dünyanın en büyük felaketlerinden birini yaşayan bir anlamda antik Pompei’dir.

BBC’nin Pompei ile ilgili belgeselini izledim.

Yaşanan felaket çok kolay algılanacak şekilde ekrana taşınmış.

Etnograf, Prof. Carlo Giardano, 79 yılının 24 Ağustos günün saat 13’ünde Pompei’de olup bitenleri şöyle anlatır:

“O gün öğle vakti, volkanın ağzından aniden yükselen bir kül bulutu, bir kaç saat içinde bütün Pompei’yi kaplamıştı. Böylece şehir, çok uzun bir sessizlik dönemine girdi. Burada yaşayan binlerce insanın, tehlikenin bu kadar yakınında oldukları halde gafil avlanmış olmaları, o tarihlerde Vezüv’ün bambaşka bir manzara altında olmasından ileri gelmiştir.”

***

2006 yılında Milliyet Gazetesi’nde, “Pompei halkının suçu neydi?” başlıklı bir yazı okumuştum.

Orada dini yaklaşımların ağırlığında yaklaşım ortaya koyan sitelerin Pompei felaketine verdiği büyük öneme dikkat çekiliyordu.

79 yılında önce kül bulutu, ardından da volkanik sünger taş ve kayaların altında kalan binlerce insanın, cinsel özgürlükleri nedeniyle Tanrı tarafından suçlandığı inancı bu sitelerde öne çıkarılıp insanlara korku salınmak isteniyordu.

O sitelere baktım.

Bakınız bir tanesinde neler yazıyor Pompei ile ilgili...

“ ... İtalya’da Pompei şehrinin tüm halkı günümüzden 1929 yıl önce taş kesilerek öldü… Vezüv Yanardağı hepsinin üzerini lavla örtmüştü… Şehir haritadan silindi…

Tarih 23 Ağustos 79… İtalya’da Napoli’nin güneyindeki Pompei’de Roma İmparatorluğu hüküm sürmekte…

Şehrin ‘edepsizliğe’ düşkünlüğü nedeniyle tarihten silindiğine inanç çok büyüktür. Hatta bazılarına göre Pompei de, Sodom ve Gomore gibi Allah tarafından cezalandırılan şehirlerden biridir.

İmparator Caligula zaten kendi kız kardeşine aşık olarak en büyük günahı işliyordu. Halkın ise ondan geri kalır yanı yoktu. Bir ticaret şehri olan Pompei’nin dört bir yanı genelevlerle çevriliydi.

Dil bilmeyen gemiciler bu genelevleri bulmakta zorluk çekmesinler diye binaların üzerinde penis şekilleri vardı. Ayrıca eşcinsellik de normal karşılanıyordu.”

***

Pompei’yi bu kez daha özenle gezdim.

Pompei’de o tarihte 25 genel ev olduğu doğru. Genelevde her odada hangi cinsel fantezilerin hayat bulabileceği, kapının üst başında çizim olarak gösteriliyordu. O çizimler arkeolojik çalışmalarla görülebilir hale geldi. O sokağın girişinde duvarda erken cinsel organı şeklen var.

Ancak Pompei demek cinselliğin çılgınlık boyutuna vardığı yer değildi.

Kentin gün ışığına çıkan kalıntılarında neler mi var?

Taş zeminli yollarda, taşların arasına gece parlayan özellikli beyaz taş parçacıkları yerleştirilmiş.

Yağmurlar yolları su kapladığı zaman bir taraftan öte tarafa geçilebilmesi için yolların belirli yerlerine kaldırımlar eş yükseklikte taş basamaklar konmuş.

Alışveriş sonrası alınan malın ağırlığı konusunda alıcı kuşkuya düşerse itirazını yapabileceği bir denetçi vardı. Denetçiye satıcı ile alıcı birlikte gider. Satılan malın ne kadar olması gerektiği karşılıklı beyan edilir. Somra denetçi üzerinde farklı büyüklükte yuvarlak delikler olan bir mermerde, teknik kurallara göre ağırlığı belirler. Eğer satıcı yalan yapmışsa anında bir kolunun kesilmesi emri verilirmiş. Böylece alış verişte hilenin, yalanın önüne geçilmeye çalışılırmış.

O günün politikacıları da halka şirin görünmek için bugünküne benzer yöntemlere başvururmuş. O yöntemlerden biri Pompei’de gün ışığına çıkarılan hamamda var. Bir politikacı hamamdakilerin serinlemesi için hamama soğuk su akan kocaman bir kurna yapmış. Adını da yazdırmayı ihmal etmemiş.

***

Pompei’de 79 yılında yaşananlar gerçek bir felaket.

Uzmanlar öyle bir felaketin iki bin yılda bir yaşanabileceğini söylüyormuş.

Pompei’de felaketin izlerini görürken, Vezüv yanardağına bakmak insanı çok farklı duygulara savuruyor. O bölgede yaşayan insanların nasıl rahat uyuduğunu ya da öyle bölgeye korkusuzca nasıl yatırım yapıldığını aklımdan geçirmedim desem yalan olur...

 Günün sözü:

Felaketle ders çıkarmak isteyenler için pek çok dersi içerir.