HABER KIBRIS

ad

Eşel Mobil Durduruldu: Hükümet Aslında Ne Yaptı?

ads
28/10/2018

ads

Birikim Özgür Birikim Özgür


Hükümet Ekim ayı tamamlanmadan çıkardığı Yasa Gücünde Kararname ile Ekim, Kasım ve Aralık ayları için eşel-mobil sistemini durdurdu.

Buna göre 1 Ekim 2018 ile 31 Aralık 2018 tarihleri arasında oluşacak enflasyon, Hayat Pahalılığı Ödeneği hesaplamasında dikkate alınmayacak.

Yılın son üç ayında oluşacak enflasyon oranının yüzde 6 olacağı varsayımı ile Başbakanın yaptığı açıklama net:

“Bu yüzde 6’yı unutun demiyoruz.

Tabi bu rakam yüzde 6 mı olacak ondan da emin değiliz.

Konuşulan şey, 2019’da mali koşulların uygun hale geldiği noktada bunun telafi edilmesidir.

Ben Başbakan olarak bunun taahhüdünü veriyorum.

Bu hak saklı kalacak”.

Başbakanın açıklamasından hareketle 2018 yılının son üç ayında yüzde 6 enflasyon oluşacağı tahminine dayandırarak kaba bir hesap yapmaya çalıştım:

Temmuz 2017- Aralık 2018 döneminde fiyatlarda oluşacak yüzde 44,99 artışa karşılık kamu çalışanlarının eşel mobil sistemi ışığında maaşlarına yapılması gereken yüzde 51 oranındaki artış yerine yüzde 43,81 oranında bir artış yapılmış olacak.

Aralık 2017 tarihinde 100 TL olan maaşlar Ocak 2019 itibariyle 151 TL değil 144 TL olacak.

Yaklaşık bir yıllık dönemde örneğin 5 bin TL maaş alan bir kamu personelinin maaşı 2,190 TL artışla 7,190 TL’ye çıkacak.

Eğer 2018 yılının son üç ayı için eşel-mobil sistemi durdurulmasaydı;

Aralık 2017 tarihinde 5 bin TL maaş alan bir kamu personelinin maaşı Ocak 2019 tarihinde 2,550 TL artışla 7,550 TL’ye çıkacaktı.

Bu durumda 5 bin TL maaş alan kamu personelinin 2019 yılı içerisinde aylık kaybı 360 TL, yıllık kaybı ise 4,678 TL olacak.

Ki bu kayıp da Başbakanın açıklamasına göre mali yapı iyileştikçe enflasyonun üzerindeki artışlarla telafi edilecek.

Tabi ki hükümet değişecek olursa yeni hükümet açısından bu taahhüdün yasal açıdan herhangi bir bağlayıcılığı olmayacak.

Temmuz 2017 - Aralık 2018 dönemi için gerçek enflasyon yüzde 44,99 öngörülürken eşel mobil sistemi ile aynı dönem için kamu çalışanlarına yüzde 43,81 artış verilecek olması gözden kaçmamalı.

2018 yılının son üç ayında eşel mobili durdurmanın pratik sonucu oldukça anlaşılırdır.

Hükümetin hayat pahalılığı konusunda yaptığı şu:

Normalde dönemsel enflasyon oranlarının üzerinde gerçekleşen maaş artışları anlaşılır bir şeydir çünkü 6 aylık dönemlerde enflasyon nedeniyle gerçekleşen fakirleşmenin bir sonraki 6 ayda telafisi söz konusudur.

Bu kriz ortamında ise kamu çalışanları enflasyon oranı kadar maaş artışı almış olacak.

“Kriz ortamında bundan iyisi Şam’da kayısı” denilebilecek bir tablo bu.

Zira özel sektör çalışanları aynı dönem için böylesi bir artış alamayacak.

Ve bir gerçek daha var:

2018 yılında oluşacak yüzde 38’lik enflasyon 2019 yılının Şubat ayında devletin tüm harç ve benzeri gelirlerine yansıtılacak.

Bu zamlar kuşkusuz devletin giderlerini karşılayabilmesi için yapılacak.

Eşel-mobil uygulamasının 2018 yılının son 3 ayında durdurulması konusunu tartışırken aslında esas can alıcı soru şu olmalı:

Şubat 2019 itibariyle kamu çalışanlarının ortalama her ay 360 TL daha fazla maaş alabilmesi için örneğin seyrüsefer harcımızın enflasyonun da üzerinde zamlanmasına razı mıyız değil miyiz?

Kriz ortamında hükümetin bu uygulamasını eleştirenlerin aslında “kamu çalışanlarının maaşı biraz daha yüksek olabilsin diye siz seyrüsefer harcınızı enflasyonun da üzerinde zamlarla ödemeye razı olmalısınız” demiş olacakları bir gerçek.

Bu tartışma polemiğe dönüşürse, cevabı şöyle olur:

Eşel mobilin yılın son 3 ayında değil de son 4 ayında durdurulması mümkün olabilseydi, hükümetin seyrüsefer harçlarına yapacağı zamları enflasyon oranının altında tutma lüksü dahi olabilecekti.

İşte o zaman kriz ortamında herkes elini daha eşit şekilde taşın altına koymuş olacaktı.

Elbette bu gibi varsayımlar teorik yaklaşımlara dayanıyor.

İşin gerçeği, hepimizin fakirleştiği…

Ve keşke bu kriz hiç yaşanmasaydı da;

Kamu çalışanları da özel sektör çalışanları da hiç elini taşın altına koymak zorunda kalmasaydı;

Tüm çalışanlar enflasyon oranının da üzerinde maaş artışı alıp refah düzeyini yükseltebilseydi…


Bu habere tepkiniz:
TAGS: Birikim Özgür, köşe yazısı, Eşel Mobil Durduruldu: Hükümet Aslında Ne Yaptı?
MANŞETLER

HK Birikim Özgür

© 2019 Digihaber Portal Services Ltd. Haber Kıbrıs.