Mete Feridun: Berberler çalışanlarını da Euro ödeyecekse, itirazım yok

ads ads ads ads ads
13/06/2024

ads
Mete Feridun: Berberler çalışanlarını da Euro ödeyecekse, itirazım yok

Doğu Akdeniz Üniversitesi Finansal Düzenleme ve Risk Yönetimi Merkezi Başkanı ve Bankacılık ve Finans Bölümü Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Mete Feridun, işletmelerin fiyatlarını euroya endekslemeleri konusunda görüşlerini yazdı;

Berberler de dahil olmak üzere diğer işletmelerin fiyatlarını euroya endekslemelerine mevcut koşullarda sadece tek bir koşulda itiraz olabilir, o da çalışanlarının maaşlarını da eşzamanlı olarak euroya endekslemekten kaçınırlarsa. Bırakın isteyen fiyatlarını istediği paraya endekslesin, piyasa mekanizması eninde sonunda fiyat düzeyini olması gereken noktaya çekecektir. Bunu dışarıdan müdahale ile sağlamaya çalışmak ya iş bilmezlik ya da kendi kendini kandırmak olur. Bir işletme gelirlerini stabil bir paraya endeksliyor ama çalışanlarına ödediği maaşlar konusunda benzer bir yol izlemiyorsa devletin müdahalede bulunması gereken esas nokta burası olmalıdır.

Devletin görevi piyasa mekanizmasının daha etkin çalışmasını sağlamaktır, bu mekanizmayı işgüzarca kurcalayarak bozmak değil. Fiyatların euroya endekslenmesini yasaklamaya çalışarak, yani piyasa dinamiklerine müdahale ederek, elde edilebilecek bir sonuç yoktur. Fiyat ha TL cinsinden yükseltilmiş ha euroya endekslenerek yükseltmiş ne fark eder? Stabil bir para cinsinde endeksleme seçeneğinde en azından şeffaflık ve denetlenebilirlik gibi bir avantaj var. Yasaklasan fiyatlar gene artmayacak mı? artacak ama ne sen, ne de tüketiciler fiyat artışının gerekçesini net bir şekilde göremeyecek. Yanlış anlaşılmasın, hesapsız kitapsız herşeyi dövize endeksleyelim diye bir argüman ortaya sürmüyorum. Dediğim şey net olarak şu: Eğer bir işletme fiyatlarını dövize endeksliyorsa, o zaman yasal bir zorunluluk olarak çalışanlarının maaşlarını da aynı döviz cinsi üzerinden hesaplamalıdır diyorum.

Sen lüks bir otomobil servis garajıysan işçiliği benden euro cinsinden hesaplayarak istiyorsan arabanın servisini yapan çalışanına da maaşını euro üzerinden hesaplayarak ödediğini bilmek isterim. Yani ne benim ne de onun ensesinden fazladan kar etmediğini bilmek isterim. Dediğim sadece bu. Bunun dışındaki daha geniş kapsamlı uygulamalar için bir iddiada bulunmadan önce ekonomik etki çalışmaları gerçekleştirmek gerekir, o ayrı bir konu.

Ha işletme olarak bana diyebilirsin ki maaşları dövize endekslersem maliyetlerim yükselecek ve bunu fiyatlara yansıyacağım. Yani bana aba altından sopa göstereceksiz. Doğrudur, kabul ediyorum ama ne yapalım? İşletmeler önemli ama çalışanları ve müşterileri önemsiz mi? Sen kendini düşünüp fiyatlarını euroya endeksliyorsun, müşterinin alım gücünü düşünmüyorsun, çalışanının verdiğin maaşla geçinebiliyor mu bunu düşünmüyorsun.

Nasıl ki belli dönemlerde tüketicilerin alım gücü düşüyor sen de alışık olduğun kar düzeyinden fedakarlık etmek durumundasın. Ha eğer samimiysen o zaman sana bir takım kolaylıklar sağlamak da devletin görevidir. Fazla uzatmayım. Dediğim şu: İşletmelerin sadece fiyatlama bacağında tek yönlü bir endeksleme uygulamasına izin verilmemeli ve aynı uygulamayı çalışanlarının maaşlarına da yansıtmaları sağlanmalıdır.

Ha yok diyorsan ki ben gelirimi döviz cinsinden belirlerim, maaşları da öyle yaparsam işimi yürütemem, o zaman işin rengi değişir. Eğer senin iş modelin zaten çalışanının ve müşterinin ensesinden adaletsiz ve sürdürülemez bir şekilde kar etmek üzerine kuruluysa zaten bunu güvence altına almaya çalışmak yerine oturup bu iş modelini gözden geçirmen gerekir. Baktın gördün çalışanlarına adil bir ücret vermeden, müşterilerini süistimal etmeden kar edemiyorsun o zaman belki de doğru sektörde değilsin.

13/06/2024 09:48
Bu habere tepkiniz:
Habersiz kalmamak için Telegram kanalımıza katılın
ad
ad
TAGS: Mete Feridun
MANŞETLER

HK EKONOMİ

© 2024 Haber Kıbrıs Medya Danışmanlık ve Matbaacılık Ltd.