Mutasyon nedir, ne demek?

Bugünlerde mutasyona uğradığı ve daha hızlı yayıldığı iddia edilen koronavirüs dünyayı bir kez daha alarma geçirdi.

ads ads ads ads
02/01/2021

ads
ads
Mutasyon nedir, ne demek?

Bugünlerde mutasyona uğradığı ve daha hızlı yayıldığı iddia edilen koronavirüs dünyayı bir kez daha alarma geçirdi. Mutasyon, bir canlının genomu içindeki DNA ya da RNA diziliminde meydana gelen kalıcı değişme verilen isim olarak biliniyor.

İngiltere'nin ‘Virüs mutasyona uğradı' açıklamasıyla dünyayı yeni bir korku sararken, herkes son dönemde sıkça duyulan mutasyon kelimesinin anlamına merak ediyor.

MUTASYON NEDİR?

Mutasyon ya da değişinim, bir canlının genomu içindeki DNA ya da RNA diziliminde meydana gelen kalıcı değişmelerdir. Varyant ise mutasyonla gelişen yeni virüse denir.

Mutasyonlar, genel olarak germ hattı mutasyonları ve somatik mutasyonlar olmak üzere ikiye ayrılır. Doku hücreleri içinde gerçekleşen bir mutasyon, kalıtsal olamayacağı için kuşaktan kuşağa aktarılmaz. Bedensel (somatik) mutasyonlar bu anlamda kalıtsal değildir. Eşey (üreme) hücresi mutasyonları, diğer ismiyle germ hattı mutasyonları ise kalıtsaldır ve bir sonraki nesillere aktarılır.

Mutasyonlar, kalıtsal materyalin normal kombinasyonunu değiştirmeyen, kalıtsal yapıda meydana gelen bütün değişikliklerdir. Mutasyon terimi genel olarak,

* Kromozom yapısının değişmesini,
* Kromozom sayısının değişmesini,
* Genlerdeki değişiklikleri kapsar.

Tıbbi Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Pınar Çıragil mutasyona ilişkin merak edilenleri Sözcü okurları için yanıtladı.

1 – MUTASYON VE VARYANT NEDİR?

Mutasyon virüsün genel yapısındaki değişikliklerdir. Varyant ise mutasyonla gelişen yeni virüse denir.

2 – VİRÜSTE BUGÜNE KADAR KAÇ DEĞİŞİKLİK SAPTANDI?

Dünya Sağlık Örgütü tarafından verilen bilgilere göre, 68 ülkeden 10.022 SARS COV-2 genomunun analizinin yapıldığı bir çalışmada, 5775 farklı varyant olduğu saptanmış ve bunların içinde de tanımlanan en yaygın türün aşı etkinliğini etkileyebilecek olan D614G varyantı olduğunu belirlenmiştir. Aralık 2020’de İngiltere’den bildirilen varyant VUI-202012/01- “İncelenmekte olan varyant” olarak adlandırıldı ve bu varyantta 17 değişiklik ya da mutasyon saptandı.

3 – YAYILMA HIZININ ARTTIĞI DOĞRU MU?

Bu varyantın daha hızlı yayıldığı ya da daha kötü klinik bulgularla seyredip seyretmeyeceği konusu henüz netlik kazanmadı. Bugüne kadar İngiltere’de 2 bin kadar olguda bu varyant saptanmış. Hastalık yayılımı ve klinik seyirle ilgili daha net bilgiler ancak daha fazla olgu saptandığında araştırılabilir. Ancak bu mutasyonların saptanabiliyor olması çok anlamlı. Çünkü SARS-COV 2 bir RNA virüsü ve virüs çoğaldıkça mutasyonlar doğal olarak ortaya çıkar. Bunların büyük çoğunluğunun virüs üzerinde bir etkisi olmasa da şu andaki salgını izlemek adına bu mutasyonları izlemek bizim için çok faydalı olacak.

4 – DAHA TEHLİKELİ OLABİLİR Mİ?

Yeni varyantın daha tehlikeli olup olmadığını henüz bilmiyoruz. Daha bulaşıcı ancak hafif klinikle seyreden enfeksiyonlar toplum bağışıklığını da sağlayacaktır. Virüs ağır klinik bulgularla seyrederek ölüme neden olduğunda ise yaşamını sürdürdüğü canlı yok olunca virüs de yok olacaktır. Virüsleri daha bulaşıcı hale getiren mutasyonlar onları daha tehlikeli hale getirmeyebilir.

5 – AŞIYI ETKİSİZ HALE GETİRİR Mİ?

İngiltere’den bildirildiğine göre bu suşun özellikle daha fazla vakanın tespit edildiği geniş bir coğrafyada tespit edilmesine rağmen, daha ciddi hastalığa neden olduğuna dair şu anda bir veri bulunmuyor. Yeni varyantın önde gelen 3 aşının hedeflediği diken protein mutasyonlarına sahip olduğunu söyleniyor. Bununla birlikte aşılar bu diken proteinindeki birçok bölgeye karşı antikor üretiyor. Yani bu nedenle tek bir değişikliğin aşıyı etkisiz hale getirmesi pek olası gibi görünmüyor.

6 – DAHA ÇOK MUTASYON MEYDANA GELİRSE NE OLUR?

Eğer zamanla daha fazla mutasyon meydana gelirse o zaman aşının değiştirilmesi gerekebilir. SARS-COV 2 virüsü, grip virüsü kadar hızlı mutasyona uğramıyor ve şimdiye kadar çalışmalarda etkili olduğu gösterilmiş olan aşılar gerektiğinde değiştirilebilecek aşılardır. Aslında bu varyant bilim adamlarının SARS-COV 2’de tespit ettiği ilk varyant değil. Diken protein mutasyonu içeren 614G varyantı baharda 614D varyantını geride bırakmıştı. “Bu mutasyon daha ciddi Covid-19 vakalarına neden olacak mı?” bunu ileriki günlerde göreceğiz. Ancak uzmanların birleştiği bir konu var; virüs mutasyona uğrasa bile bir aşıyı etkisiz hale getirecek şekilde mutasyona uğrama ihtimali çok düşük. Biz de şimdilik bunu umuyoruz.

7 – EK ÖNLEMLER ALINMALI MI?

Çabuk bulaşabilir olması nedeniyle İngiltere ve bu varyantın görüldüğü diğer ülkeler çok hızlı bir şekilde önlem alıp, zorunlu olmayan seyahatlerin kısıtlanmasını sağladı. Bu yeni varyantın hastalık geçirenlerde veya yeni bulaştığı kişilerde sonraki dönemlerde neler yapabileceğini henüz bilmiyoruz. Bu nedenle alınan önlemlere hiç gevşetmeden aynı şekilde devam edilmesi büyük önem taşıyor.

02/01/2021 13:05
Bu habere tepkiniz:
Habersiz kalmamak için Telegram kanalımıza katılın
ad

TAGS: Mutasyon, koronavirüs
MANŞETLER

HK KORONAVİRÜS

© 2019 Digihaber Portal Services Ltd. Haber Kıbrıs.