Taner Derviş yazdı: Covid -19 Salgınına Karşısında Alınabilecek Ekonomik Önlemler

MBA, Kıbrıs Vakıflar İdaresi Eski Genel Müdürü Taner Derviş Covid -19  Salgınına  Karşısında  Alınabilecek  Ekonomik Önlemleri yazdı

ads
ads
27/03/2020
HK

ads
ads

MBA, Kıbrıs Vakıflar İdaresi Eski Genel Müdürü Taner Derviş Covid -19  Salgınına  Karşısında  Alınabilecek  Ekonomik Önlemleri yazdı

Covid-19 Salgını karşısında Dünya ülkeleri parasal genişleme politikaları uygularken,  KKTC Devleti  kısıtlama yapan tek ülkedir.

Hükümetin aldığı önlemler yetersiz kalmakta,  ilaveten alınan önlemlerle ekonomi daraltılmaktadır.

Krizden çıkış  için üç  çözüm yolu mevcuttur:

Kısa Vadede Kriz Fonu oluşturulması

Merkez Bankasına işlerlik kazandırılması

Yapısal önlemlerin planlanması

DÜNYA  DEVLETLERİNİN  UYGULAMA  ALANI   İÇERİSİNDE  OLAN EKONOMİ  POLİTİKALARI  VE  KKTC  DEVLETİNİN EKONOMİ  POLİTİKALARINI  UYGULAMA  KAPASİTESİ

Dünya Devletlerinin Uygulama Alanı içerisinde olan Ekonomi Politikaları

Dünya devletlerinin uyguladığı ekonomi politikaları dört ana başlık altında özetlenebilir:

1-Maliye Politikası

2-Para Politikası

3-Ticaret Politikası

4-Sektörel ve Yapısal Düzenlemeler ile Teşvikler

İçinde bulunduğumuz krizin özellikleri öncelikle Para Politikası ve Maliye Politikası üzerinde  durulmasını gerektirmektedir.

Maliye Politikası

Maliye politikası devlet gelir ve giderleri ile ekonomiyi etkilemeye yöneliktir. Maliye politikasının araçları vergilendirme, harcama ve borçlanma olarak özetlenebilir.                                                                                                                              

Para Politikası

Para politikası ile ekonomideki para arzı kontrol edilmekte, faiz oranları belirlenmektedir. Merkez Bankaları tarafından yürütülen para politikaları temelinde aşağıdaki yöntemler kullanılmaktadır:

1-Açık piyasa işlemleri ile ekonomideki para miktarını belirlemek

2-Döviz kurlarını ve enflasyonu etkilemek

3-Bankalar yasal karşılık oranını belirlemek

4-Bankalara uygulanacak kredi faiz oranını tespit etmek                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          KKTC Devletinin Ekonomik Politikaları Uygulama Kapasitesi

KKTC Devletine uygulanan siyasi ambargolar ve devlet düzeyindeki kurumsal kapasite eksikliklerinden dolayı merkezi siyasi idarenin kullanabileceği ekonomi politikaları ve ekonomik araçlar önemli ölçüde kısıtlanmış olup altı kalemden oluşan ekonomik araç ve politikalar üzerinde yeterli kontrol, denetim ve etkisi yoktur.

1-Para miktarının ve arzının belirlenmesi

2-Maliye politikasının uygulanmasında etkinlik

3-Döviz kurlarının belirlenmesinde etkinlik

4-Faiz oranlarının belirlenmesinde etkinlik

5-Enflasyon haddinin belirlenmesinde etkinlik

6- Uluslararası borsalardan kredi temini

Salgın Krizi karşısında, dünya genelinde uygulanmakta olan en yaygın yaklaşım, para arzının artırılması ve faizlerin düşürülmesiyle piyasaya likidite sağlanması; kurların düşürülerek dış ticaretin desteklenmesi olarak özetlenebilir. Ayrıca vergi muafiyet ve ertelemeleriyle kişi ve işletmelerin nakit akışları rahatlatılmaktadır.

Kısıtlayıcı faktörlerden dolayı KKTC Devleti, ekonomi yönetiminin temelini oluşturan Para ve Maliye politikalarını tam anlamıyla kullanabilme kapasitesine sahip değildir. Bu noktadan hareketle KKTC Devletinin diğer ülkeler tarafından uygulanan politikaları ve kullandıkları araçları uygulamaya koyması için değişik  politikalar ve uygulamalar geliştirmesi gerekmektedir.

                                                                                                                    

COVİD -19  SALGINI KARŞISINDA ALINABİLECEK ÖNLEMLER

Covid-19 Salgını karşısında Dünya ülkeleri parasal ve mali politikaları harekete geçirmiş bulunmaktadır. Bu bağlamda ekonomiyi canlandıracak parasal ve mali politikalar geliştirilmekte, ihtiyaçlı kesimler için yardım programları uygulanmaktadır. Başka bir deyişle ekonomiyi genişletecek politikalar geliştirilmekte, bu bağlamda, vergi ve faiz maliyetleri düşürülmekte, ekonomiye likidite/para enjekte edilmekte, daraltıcı politikalardan kaçınılmaktadır. KKTC Devleti ise parasal politikaları harekete geçirme kapasitesine sahip değildir. Vergi yoluyla maliye politikalarını ise çok kısıtlı şekilde harekete geçirme kapasitesine sahiptir. Salgın nedeniyle ekonomik işletmelerin kapandığı gözönünde bulundurulduğu takdirde vergi yöntemi ile maliye politikasının etki alanının kısıtlanmış olduğu görülmektedir.  İlaveten mali politikaların uygulanabilmesi için gelir fazlasına dayalı bütce kaynaklarına ihtiyaç duyulmaktadır.

 Sonuçta, esas ihtiyaç ekonomiye yeni para/likidite sağlanmasıdır.

Bu durumda elde üç parasal üç yapısal seçenek kalmaktadır.                                                                                                                                                                                                                                                                                                      

1-Tasarruf Önlemleri

2-Kriz Fonu Oluşturulması

3-Türkiyeden katkı Temini                                                                                                                                                     

4-Kademeli Olarak Ekonominin Canlandırılması

5-KKTC Merkez Bankasına işlerlik kazandırılması

6-Kayıt Dışı Ekonominin Kayıt Altına Alınması                                                                                                                       

 

1-Tasarruf Önlemleri

Bütce açığı  ve bütce hacmi göz önünde bulundurulduğu takdirde, kamu kesiminde yapılacak tasarruf önlemleri hem yetersiz kalacak ve hem de daralan ekonomiyi daha derin bir ekonomik krize  ve sosyal bunalıma sürükleyecektir. Bu nedenle kamu kesiminde ekonomiyi daraltacak geniş kapsamlı tasarruf önlemlerinin alınması önerilmemektedir. Buna ilaveten, Reel Seköre yönelik olarak, banka kredileri, kira ödemeleri ve mali mükellefiyetler ile ilgili yapılacak düzenlemelerin de yetersiz kalacağı  ve etki alanlarının kısıtlı kalacağı anlaşılmaktadır.  Salgın krizi karşısında dünyada hiçbir ülke tasarruf odaklı  kesintiye gitmemiştir

                                                                                                                        

2- Kriz Fonu Oluşturulması

Salgın Krizinin Temmuz 2020 itibarı ile kontrol altına alınabileceği varsayımı ile ihtiyaç tespiti temelinde yeterli ölçekte  Kriz Fonunun oluşturulması öngörülmektedir. İş dünyasının önde gelen ve tatminkar düzeyde kar sağlayan kuruluşları ve Bankacılık Sektörü bu fonu oluşturacak desteği sağlama kapasitesine sahiptir. Uzun süredir KKTC’de faaliyet göstermekte olan önde gelen kurumlardan bir kereye mahsus katkı vergisi alınması ülke ekonomisinin sürdürülebilirliğini sağlayacaktır. Krizin sona ermesi ile, iş dünyası sosyal-ekonomik-siyasal bunalıma girmemiş bir ülke temelinde faaliyetlerini sürdürme olanağına sahip olacaktır. Özetle Kriz Fonun oluşturulması, Sosyal Devlet ilkesi temelinde ülke genelinde salgın süresi içinde sosyal huzur ortamı sağlayacağı gibi krizden çıkışta iş dünyasının güçlü bir atılım yapmasına da olanak sağlayacaktır.

 

3-Türkiyeden  Kriz Fonu için Katkı Sağlanması

Dış faktörlerden ve ülkenin kontrolu dışında gelişen Salgın için, Kriz Fonunun oluşturulmasına yönelik olarak, Türkiye Cumhuriyeti Devletinden de katkı sağlanması için girişim yapılması gereklidir.                                                                                                                            

 

4-Kademeli Olarak Ekonominin Canlandırılması

Salgının seyri takip edilerek, kamu sektörü  ve özel sektörde  sosyal mesafe ve dezenfektan  kuralları uygulanması koşulu ile kademeli bir şekilde ekonominin canlandırılması mümkündür. Sağlık uzmanlarının sahasına giren bir konuyu da ekonomi ile bağlantılı olması nedeniyle belirtmekte fayda var. Önce sağlık ve bilahare sağlıklı çalışacak bir ekonomi için covid-19 testlerinin en yaygın şekilde yapılması krizden çıkış için olmazsa olmazdır.    

 

5-KKTC Merkez Bankasına işlerlik kazandırılması

Uzun vadeli önlemlerin başında KKTC Merkez Bankasına işlerlik kazandırılması ve ülke ihtiyaçları temelinde emisyon yapma kapasitesinin sağlanmasıdır. TC mekez bankası ile işbirliği kapsamında KKTC Merkez Bankasına işlerlik kazandırılarak KKTC Devletine  ülke ihtiyaçlarını karşılayacak parasal  politikaları uygulama kapasitesi kazandırılabilir.

 

6-Kayıt Dışı Ekonominin Kayıt Altına Alınması

Üçüncü yapısal önlem kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması ile Devlet gelirlerinin artırılmasıdır.                                                                         

27/03/2020 14:04
ad

Bu habere tepkiniz:
TAGS: Taner Derviş, covid 19, salgın, ekonomik önlemler
MANŞETLER

HK EKONOMİ

© 2019 Digihaber Portal Services Ltd. Haber Kıbrıs.