Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nin 15 ülkede yaptığı araştırma, Avrupalıların ABD’nin güvenlik garantilerine duyduğu güvenin tarihi düşük seviyelere indiğini ortaya koydu. Araştırmaya göre Avrupa kamuoyu daha fazla savunma özerkliği, daha güçlü Avrupa savunma kapasitesi ve Rus enerjisine bağımlılığın sürmemesi yönünde görüş bildiriyor.

(BRÜKSEL) Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nin (ECFR) 15 Avrupa ülkesinde gerçekleştirdiği yeni kamuoyu araştırması, Avrupalıların ABD’nin güvenlik garantilerine duyduğu güvenin tarihi düşük seviyelere gerilediğini ortaya koydu. G7 ve NATO zirveleri öncesinde yayımlanan araştırmaya göre, Avrupalılar güvenlik ve savunma alanında daha fazla stratejik özerklik talep ederken, Avrupa ülkelerinin kendi savunma kapasitelerini güçlendirmesine daha fazla destek veriyor.

30 Nisan-19 Mayıs 2026 tarihleri arasında Avusturya, Bulgaristan, Danimarka, Estonya, Fransa, Almanya, Macaristan, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve Birleşik Krallık’ta gerçekleştirilen araştırma, Avrupa kamuoyunun transatlantik ilişkilere bakışında önemli değişimler yaşandığını gösterdi.

ABD artık “müttefik” olarak görülmüyor

Araştırmaya göre, ankete katılanların yalnızca yüzde 11’i ABD’yi “müttefik” olarak tanımlıyor. Bu oran altı ay önce yüzde 16, Kasım 2024’te ise yüzde 22 seviyesindeydi. Katılımcıların çoğu ABD’yi artık “müttefik” değil, “gerekli ortak” olarak değerlendiriyor.

Araştırmaya katılan tüm ülkelerde çoğunluk, ülkelerinin bir saldırıya uğraması halinde Washington’un yardım edeceğine güvenmediğini belirtti. Avrupa genelinde katılımcıların yüzde 13’ü ABD’yi “rakip”, yüzde 12’si ise doğrudan “hasım” olarak gördüğünü ifade etti.

ABD’yi rakip veya hasım olarak görenlerin oranı özellikle Fransa, Almanya, İspanya, Danimarka, İsviçre ve Avusturya’da dikkat çekici düzeylere ulaştı.

Avrupa ülkelerine güven daha yüksek

Araştırma, Avrupalıların güvenlik konusunda giderek daha fazla kendi kıtalarındaki ortaklarına yöneldiğini ortaya koydu. Bulgaristan dışında ankete katılan ülkelerin tamamında çoğunluk, saldırı durumunda en azından bazı Avrupa ülkelerinin yardım edeceğine inanıyor.

Bu güvenin en yüksek olduğu ülkeler Danimarka (yüzde 88), Hollanda (yüzde 82) ve İsveç (yüzde 81) oldu. Polonya’da görüşler daha bölünmüş olsa da, komşu ülkelerin yardım edeceğine inananların oranı yüzde 50 ile karşı çıkanların önünde yer aldı.

Araştırma ayrıca birçok sağ eğilimli ve Avrupa Birliği’ne şüpheyle yaklaşan seçmen grubunun da kriz anında Avrupa komşularından destek beklediğini gösterdi.

Daha fazla savunma harcamasına destek

Anket sonuçlarına göre Avrupalılar son bir yılda savunma harcamalarının artırılmasına daha olumlu yaklaşmaya başladı. Savunma bütçelerinin yükseltilmesine verilen destek ortalama dört puan arttı.

İspanya’da daha önce dengeli olan görüşler destek lehine dönerken, İtalya savunma harcamalarına karşı çoğunluğun bulunduğu tek ülke olarak öne çıktı.

Araştırmaya katılanların yüzde 47’si savunma harcamalarının ortak Avrupa borçlanması yoluyla finanse edilmesini desteklediğini belirtirken, yüzde 35’i buna karşı çıktı.

Avrupa savunma sanayisine yönelim

Katılımcıların büyük bölümü ülkelerinin ABD yapımı askeri ekipmanlara bağımlılığını azaltmasını destekledi. Danimarka, Hollanda, İsveç, Portekiz, Fransa ve Birleşik Krallık, savunma ihtiyaçlarının Avrupa içinden karşılanmasını en güçlü şekilde destekleyen ülkeler arasında yer aldı.

Polonya ise ABD’den daha fazla savunma ekipmanı satın alınmasını destekleyen tek ülke olarak dikkat çekti.

Bununla birlikte birçok ülkede vatandaşlar savunma harcamalarının artırılmasını desteklese de, bunun kamu hizmetlerinde kesinti yapılarak finanse edilmesine karşı çıkıyor.

NATO’ya alternatif arayışına sınırlı destek

Araştırma, Avrupa kamuoyunda NATO’nun yerine yalnızca Avrupa Birliği’ne dayalı yeni bir savunma örgütü kurulmasına yönelik güçlü bir destek bulunmadığını da ortaya koydu.

Katılımcıların yalnızca yüzde 29’u böyle bir yapının kurulmasını olumlu değerlendirdi. Ankete katılan 15 ülkenin hiçbirinde çoğunluk bu fikri desteklemedi.

Trump sonrası ilişkilerde iyimser beklenti

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de Avrupa kamuoyunun önemli bölümünün ABD ile ilişkilerde yaşanan sorunların geçici olduğuna inanması oldu.

Bulgaristan dışında tüm ülkelerde baskın görüş, Donald Trump’ın görevden ayrılmasının ardından ABD-Avrupa ilişkilerinin yeniden iyileşeceği yönünde şekillendi. Bu görüş özellikle Fransa, İspanya, Danimarka, Hollanda ve İsveç’te güçlü destek buldu.

Rus enerji ithalatına dönüşe karşı çoğunluk

Enerji fiyatlarındaki artışa rağmen Avrupalıların önemli bir bölümü Rus petrolü ve doğal gazı ithalatının yeniden başlatılmasına karşı çıkıyor.

Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 44’ü Rus enerji ithalatına geri dönülmesini “kötü” veya “çok kötü” bir fikir olarak değerlendirirken, yüzde 27’si bunun iyi bir fikir olduğunu düşünüyor.

Rus enerji ithalatına dönüşe en güçlü muhalefet Danimarka, İsveç, Birleşik Krallık, Estonya ve Polonya’da görüldü. Buna karşılık Bulgaristan, İtalya ve Macaristan’da ithalatın yeniden başlamasını destekleyenlerin oranı daha yüksek çıktı.

Ukrayna’ya destek sürüyor

Araştırma, Avrupa kamuoyunun Ukrayna’yı büyük ölçüde “müttefik” ya da “gerekli ortak” olarak görmeye devam ettiğini ortaya koydu.

Ukrayna’ya yönelik en güçlü destek İsveç, Birleşik Krallık, Danimarka, Hollanda ve Portekiz’de kaydedildi. Ancak savaş sonrasında Ukrayna’da barışı koruma amacıyla asker konuşlandırılması konusunda aynı düzeyde destek bulunmuyor.

İsveç, İspanya, Danimarka, Portekiz ve Birleşik Krallık’ta çoğunluk böyle bir göreve destek verirken, Bulgaristan, Avusturya, İsviçre, Polonya ve Macaristan’da çoğunluk buna karşı çıkıyor.

AB’nin doğuya genişlemesi tartışmalı

Araştırma, Ukrayna’nın Avrupa Birliği üyeliği konusunda da Avrupa kamuoyunun bölünmüş olduğunu gösterdi.

Portekiz, İspanya ve İsveç’te Ukrayna’nın da dahil olacağı doğuya doğru genişlemeye destek daha yüksek çıkarken, Macaristan, Bulgaristan, Avusturya ve Almanya’da çoğunluk bu fikre karşı olduğunu belirtti.

ECFR uzmanları Jana Kobzova ve Pawel Zerka, araştırma sonuçlarının Avrupa liderlerine savunma ve enerji dayanıklılığı alanlarında yeni adımlar atmak için bir fırsat sunduğunu, ancak ekonomik kaygıların da dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Araştırmaya göre Avrupa kamuoyu, savunma alanında daha fazla kendi ayakları üzerinde durulmasını desteklerken, NATO’dan tamamen kopulmasını istemiyor ve Ukrayna’ya verilen desteğin belirli sınırlar içinde sürdürülmesinden yana tavır sergiliyor.