“ÜYE OLUN, SORUN YAŞAMAYIN”… “Tüm restorancı arkadaşlar birliğe üye olsun ki bu topluma daha kaliteli hizmet sunabilelim ve haksız rekabetin önüne geçebilelim”
DEVLET KATKISI TALEBİ… “Turizm sektöründe hizmet veren biz restorancılara da diğer sektör temsilcilerinin bir kısmına sağlanan devlet katkılarının daha fazlası Restorancılar Birliği’ne sağlanmalıdır”
“GİRDİ MALİYETLERİMİZ ÇOK YÜKSEK”… “Restorancıların girdi maliyetleri son yıllarda fahiş oranlarda artmasının getirdiği sıkıntıların önüne geçmek için devlet üzerine düşeni yapmalı”
“KAÇAK İŞ YERİ VE İŞLETMECİLERE DİKKAT”… “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kaçak iş gücüne gösterdiği önemin yarısı kadarını da kaçak iş yerleri ve kaçak işletmecilere göstermesini talep ediyoruz”
“MARKETLER SOĞUK VE SICAK YİYECEK SATIŞINI DURDURSUN”… “Marketler bir an önce yemek satışından vazgeçsin. Dünyadaki sistem nasıl ise bizdeki marketler de böyle çalışmalı. Aksi halde biz de tedbir alacağız”

Bu hafta Kıbrıs Türk Restorancılar Birliği’nin yaşadığı sıkıntıları dinledik. Turizm sektöründe ülkedeki önemli bacaklardan birisini oluşturan restorancılar oldukça dertli. Turizmden kalkınma konusunda ülkede ciddi çalışmalar yapılırken kendilerine gerekli ilginin gösterilmemesinden yakınan restorancılar, hükümetten daha fazla ilgi talep etti. Mehmet Ümit Kunduracı yaklaşık 8 aydır Kıbrıs Türk Restorancılar Birliği Başkanlığı yapıyor. Gönyeli’de eski Aşevi olarak bilinen restoranı yeniden dizayn eden Mehmet Kunduracı, “Shadow” adlı bir kafe-bar açtı. Esas mesleği “ekonomist” olan Kunduracı, 2004’te sektöre girdi ve neden Aşevi’ni değiştirdiği sorumuza cevaben, “Çalışan fix menülü sistemin piyasa şartlarında kar etmemesinden dolayı bundan vazgeçtik” dedi. Birkaç ay önce fix menülü çalışıp sürekli basında gündemde bulunan 10 mekana yazılı detaylı şekilde maliyetleri gönderdiğini ve reklam ettikleri maliyetin üzerinde çalıştıklarını aktardığını anlatan Mehmet Kunduracı, ancak bundan bir sonuç alamadığını söyledi. Kunduracı, bunun kapitalist vahşi sistemden kaynaklandığını ve zarar etmelerine rağmen bu sistemde işletmelerin ısrar ettiğini anlattı. Mehmet Kunduracı ile uzun süren sohbetimiz sırasında, özellikle sektörde birliğe kayıt olmadan çalışan restoranlar konusunu ele alarak bu gibi iş yerlerine çağırıda bulundu. Polisin bu konuda artık devreye girdiğini ve kayıt dışı çalışan yerlere ciddi cezalar geleceği uyarısında bulunan Kunduracı, ülkeye daha iyi hizmet verebilmek için birliğe üye olunması çağırısında bulundu. Hükümetin de restorancılara daha fazla ilgi göstermesini ve turizm sektöründe diğer örgütlere verilen katkının daha fazlasının kendilerine verilmesini talep eden Kunduracı, yüksek olan girdilerinin düşürülmesi çağrısında da bulundu. Mehmet Kunduracı, bir buçuk yıldır piyasanın kötü olmasından dolayı mesleğinden soğuduğunu da açıkça dile getirerek, sektörün en az yüzde 80’inin de kendisi ile aynı durumda olduklarını vurguladı.

“Sektör zorda”
HAVADİS: Genel olarak restorancılık sektörü şu an ne durumda?
KUNDURACI: Turizm sektörleri arasında en zorda olan sektör şu anda tartışmasız restorancılardır. Bunun çeşitli sebepleri var. Örneğin, sektör içerisinde faaliyet gösteren restoran sayısının nüfusa göre çok olması ve bunun da bir türlü önüne geçilememesi. Yaklaşık 4-5 yıldan bu yana da ortalama olarak, aynı fiyatlarla hizmet veriyoruz. Buna karşın girdilerin ne kadar arttığı ortadadır.
HAVADİS: İlgili yasada, yeni restoran açılması konusunda kısıtlama söz konusu değil midir?
KUNDURACI: Bu madde, sadece restoran sektörü için değil, ada çapındaki tüm sektörler için geçerli olacak olan Turizm Master Planı içerisinde yer alıyordu. Ancak bugüne kadar bu konuyu görüşmek üzere herhangi bir davet bize gelmedi. Bizim ülkede, herhangi bir iş yeri açmak için Şehircilik Dairesi’nin onay vermesi birinci koşuldur. Oradan izin alındıktan sonra, belediye kendi koşullarının yerine getirilmesinden sonra mecburdur buna onay vermek durumundadır. Tüm bunlar tamamlandıktan sonra RES-BİR’in de koşulları belediyelerle aynıdır. Bizim baktığımız durum ağırlıklı olarak hijyenle ilgilidir. Bunlar da düzgün belediyelerle aynıdır. Bana, yeni iş yeri açmak için başvuran kişiye “karşında -yanında restoran var sana izin vermem” diyemem.

“400 kayıt dışı restoran var”
HAVADİS: Ne kadar üyeniz var?
KUNDURACI: Bizim yaklaşık 550 üyemiz var aidat ödeyen. Yine bunun haricinde 300 civarı üyemiz olan ancak, aidatlarıyla ilgili sıkıntılar yaşayan üyelerimiz var. Bunun da haricinde tespitlerimize göre de 400 civarı da tamamen kayıt dışı çalışan restoran var.
HAVADİS: Size üye olmanın avantaj ve dezavantajları nelerdir?
KUNDURACI: Bizim sektör insan sağlıyla ilgili çalışan çok ciddi bir sektördür. Sıfır yaştan, yüz yaşına kadar insanların etkileneceği bir sektördür. Belli standardı yakalamak için de tek noktadan hareket etmek gerekir. Biz bu sorumluluğu üstlenip daha da fazla üzerimize sorumluluk almak istiyoruz.

“Restorancılar Birliği yeni iş yeri açmada ilk izin veren olmalıdır”
HAVADİS: Bunu nasıl yapmayı planlıyorsunuz?
KUNDURACI: Kıbrıs Türk Restorancılar Birliği Yasası’nda yapılacak tadilatla olacak. Oradaki sıkıntı, yasanın mevcut hali ile restoran açmanın birinci koşulu değil, üçüncü koşuldur Restorancılar Birliği’ne üye olunması. Biz ilk izin makamı olmalıyız, Şehircilik Dairesi değil. Birlik olarak ben yeni iş yeri açacak olanın tüm koşullarını yerine getirteyim, daha sonra belediyelere gidilsin. Biz bunu yaparken de Belediyeler Birliği’ne gidip ortak çalışma önerdik ama başarı sağlayamadık. Yaklaşık iki buçuk ay önce Turizm, Çevre ve Kültür Bakanlığı, bu konuda değişiklik yapılacağı konusunda bize söz verdi. Burada biz belediyelerin yükünü de azaltacağız. Çünkü oralar siyasi makamlar, yeni iş yeri açacak olanlara küçük ülke olmamız dolayısıyla “hayır” diyebilme olasılığımız çok daha yüksektir. Yasada ikinci istenilen değişiklik de cezaların caydırıcı ve daha pratik, uygulanabilir hale getirilmesidir. İnsanların sağlığını korumak adına “bir insanın zehirlenme aşamasına gelmeden restoranın hijyen koşullarda hizmet vermesi” için bunu talep ediyoruz. Şu anda, birliğe üye olmadan restoran çalıştırmanın cezası asgari ücretin 5 katına kadar para cezası veya bir yıla kadar hapisliktir. Bugüne kadar hiç kimse bu cezaya çarptırılmadı. Ancak geçtiğimiz haftadan bu yana polis ada genelinde çalışma yapmaya başladı. Birliğin tespit ettiği kaçak çalışan yerleri polise şikayet ettik ve polis de bu mekanları kontrole gidiyor. Polis ilk etapta uyarıda bulunup RES-BİR’le irtibata geçmelerini istiyor söz konusu iş yerlerinden. Geçenler oldu ve koşullarımıza uyanları üye yaptık. Bazı kişilere de eksiklikleri tamamlamaları için zaman verdik.
Bizim amacımız hiç kimsenin üye olsun, olmasın, mağdur olması değildir. Amaç, insanların olması gerektiği şekilde çalışmalarıdır. Bu bir yasadır ve herkes uymak zorundadır. Üye olmayan arkadaşlar polisten önce onlar bizi bulsun ve üye olsun.
HAVADİS: Birliğe üye olmak ne kazandırır?
KUNDURACI: Az önce bahsettiğim gibi olması gereken koşulları yerine getirenlerin bu sektörde olmasını sağlar. Haksız rekabetin önüne geçer. Bugün restorancılık yapabilmek için 5 bin TL de yeter, 500 bin TL de. Elini vicdanına koyduğunda insanların belli bir standartta restoran açabilmesinin maliyeti 5 binlerin kat kat üzerindedir. Kaldırımda çalışan, mutfağı olmayan yerlerde restorancılık yapılmaz. Bu işi yapacaksan koşulları yerine getireceksin. Bize birçok arkadaş şikayet eder, “yan tarafta kaldırıma birkaç sandalye attılar iş yaparlar” diye. İşte burada herkes birliğe üye olarak gereğini yerine getirecek ki biz de güçlenip gerekeni yerine getirelim. RES-BİR, gücünün yettiği kadar üyelerini korumak için hareket etmektedir.
HAVADİS: Aidatlar ne kadar?
KUNDURACI: Aylık 25 TL.
HAVADİS: Genel olarak fiyatlar nasıl?
KUNDURACI: Bugün restorancılar, sektörünün girdilerinin fazla artmasından dolayı devlete olan yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için minimum yüzde 30 fiyatlarında artış yapması gerekir. Devlet, bunun önüne geçmek istiyorsa girdilerimizi yüzde 30 indirmelidir. 4 yıldır nerede ise ortalama restoranlarda fiyat seviyesi aynı gider.

“Giderlerimiz çok arttı”
HAVADİS: Aylık devlete olan yükümlülük miktarınız ne kadardır?
KUNDURACI: 4 yıldan bu yana devletin, restoranlardan elde ettiği gelir, sektörde restoran sayısının artmasına rağmen yarı yarıya düşmüştür. Devlet zaten yüzde 10 KDV’yi, girdilerimizin artırmasından dolayı bunu, yüzde 40 olarak almıştır bizden. Elektrik, Sosyal Sigorta, İhtiyat Sandığı ve KDV gideri, 4 yıl öncesine göre ortalama yüzde 20 idi ciromuzdaki yeri. Şimdi bu ortalama yüzde 40 oldu. Bu nedenle de birçok mekan KDV ödeme durumundan çıktı. Devlet bu konudaki kontrollerde yüzde yüz haksızdır. Her şeyin fiyatı artarken piyasada benim giderlerim artmaz mı? Biz bunu anlayamıyoruz.

HAVADİS: Sektörün daha iyi bir noktaya gelmesi için neler yapılması gerekir?
KUNDURACI: Öncelikle başta Turizm, Çevre ve Kültür Bakanlığı’nın restorancılık sektörünün gerçekten turizmin çok güçlü bir bacağı olduğunu kabul etmesi gerekir. Bu gerçeği kabul etmesi demek, diğer sektör temsilcilerinden birkaçına gösterilen inanılmaz ayrıcalık ve katkıların aynı şekilde Restorancılar Birliği’ne de gösterilmesi gerekir. Örnek verecek olursak, otellerde 7 gece konaklaması durumunda kişi başına acentelere ödenen teşvik söz konusu. Ne yazık ki bu teşvik her şey dahil sisteme verilen teşviktir. Bunun genel ekonomiye katkısı çok düşük. Acil olarak bunun önüne geçilmelidir. Ya, yatak-kahvaltı sistemine ya da transferlere teşvik verilsin. Adaya geliş ucuzlatılsın. Bu haksız rekabettir. Ülkeye gelen turistin adanın en az yüzde 80’ini gezmesi gerekir. RES-BİR’in üye sayısı hem otelciler hem de Acenteciler Birliği üyelerinin toplamından fazladır. Bu noktada onlara verilen katkının fazlasının bizim birliğimize yapılması gerekir. Çünkü bizim giderlerimiz çok daha fazladır. Personel giderlerinden tutun da üyelerin bir fiil aidat toplama, rutin ziyaretleriyle ilgili harcamalar ve denetlemeler çok fazladır. Açılacak restoranların hepsini benim denetlemem gerekiyor.
“İkinci iş yapanların önüne geçilmeli”
HAVADİS: Hükümetin kaç iş gücü ile mücadele etmesine nasıl bakıyorsunuz?
KUNDURACI: RES-BİR olarak zaten buna tam destek verdiğimizi açıkladık. Aynı düşüncelerimiz devam etmekle birlikte, kamu sektöründe çalışıp da ikinci iş olarak özel sektörde faaliyet gösterenlerin önüne geçilmesinde de bu hassasiyeti görmek istiyoruz. Bu konuyla ilgili gerekli çalışmaların yapmaması durumunda çok yakın gelecekte RES- BİR olarak bu şekilde tespit ettiğimiz iş yerlerini ve kişileri kamuoyuna deşifre edeceğiz. Bunun bilinmesinde yarar var. Restorancılık sektörü gibi hizmet sektöründe yetişmesi çok da kolay olmayan yerlerde işten çıkan çalışanlarla ilgili tedbir alınmalıdır. Bunun önüne geçilmeli, iş değiştirme bu kadar kolay olmamalı. Bunu yasa ile belirlemek gerekir. Benim aylarca emek vererek yetiştirdiğim kişinin, bir anda beni bırakıp gitmesinin ardından yaşayacaklarım çok da basit değildir. Ülke gençlerinin de bu ülkenin geleceğinin turizmde olduğunun farkına vararak artık bizimle çalışma yolunu seçmelerini arzu ediyoruz.

“Marketlerde soğuk ve sıcak yiyecek satışı durdurulsun”
HAVADİS: Bazı Süpermarketlerde yemek satılması konusunda da sıkıntılarınız vardı sanırım sizin?
KUNDURACI: Bizim burada arzuladığımız şekil dünyada süpermarketlerin çalıştığı sistemin adaya da gelmesidir. Özellikle marketlerin bize kulak asmasını isteriz çünkü, biz restorancılar marketlerin çok iyi müşterileriyiz. Lütfen marketlerde sıcak ve soğuk yiyecek satışını derhal durduralım, gerekli önlemleri alalım. Herkes kendi işini yapsın. Aksi halde ilerleyen süreçte sektörümüzün daha iyiye gitmesi adına bu sistemde çalışan marketlerden alışveriş yapılmaması konusunda halka çağrıda bulunacağız.
HAVADİS: Son olarak neler söylemek istersiniz?
KUNDURACI: Öncelikle bu son günlerdeki girişimlerinden dolayı Turizm, Çevre ve Kültür Bakanlığı Müsteşarı Şahap Aşıkoğlu’na ve Polis Genel Müdürü Sayın Günay Ozan’a yasamızın uygulamaya geçmesinde verdikleri destekten dolayı teşekkür ediyoruz. Aynı yaklaşımı RES-BİR’in daha da güçlenip sektördeki işletmecilerimizin ekonomik şartlarının daha iyi durma gelmesi için tüm hükümet yetkililerinin de göstermesini talep ediyoruz.