Donald Trump yönetiminin, İngiltere'nin bölgedeki egemenliği devretme planlarının askıya alınmasının ardından, Chagos Adaları'nu Mauritius'tan satın almaya yönelik bir planı değerlendirdiği öne sürüldü. İngiliz basınına yansıyan haberlere göre söz konusu hamle, Diego Garcia askeri üssünün kontrolünü doğrudan güvence altına almayı amaçlıyor.

Beyaz Saray, potansiyel satın alma planına ilişkin iddialarla ilgili soruları yanıtsız bıraktı.

Rapora göre plan, ABD yönetiminin İngiliz yetkilileri devre dışı bırakarak adayı satın almasını ve ortak Diego Garcia askeri üssünün kontrolünü tek başına üstlenmesini öngörüyor.

Ancak bunun gerçekleşebilmesi için adaların öncelikle egemen bir statüye kavuşması ve ABD'nin satın alma müzakerelerini doğrudan Mauritius ile yürütmesi gerekiyor. İngiltere'nin adaları Mauritius'a devretmesini öngören yasa tasarısı, ABD'nin nisan ayında desteğini çekmesiyle rafa kaldırılmıştı.

Çin'in casusluk faaliyeti endişesi

Adaları satın alma fikrinin, ABD tarafından değerlendirilen birkaç öneriden biri olduğu belirtildi. Planın ABD Hazine Bakanı Scott Bessent tarafından Trump'a sunulduğu, ancak şu an için en güçlü seçenek olmadığı aktarıldı. Trump yönetimindeki bazı yetkililerin, adaların Çin'in müttefiki olan Mauritius'a verilmesi halinde casusluk faaliyetlerine zemin hazırlanabileceği yönünde endişe taşıdığı kaydedildi.

Diğer yandan, geçen hafta İngiltere'yi ziyaret eden Chagos mültecileri heyeti, konunun İngiliz siyasetinin içinde sıkışıp kaldığını belirtti.

Chagos Mülteciler Grubu'ndan altı kişilik heyet, adaların geleceğine ilişkin bir anlaşmaya varılması konusunda İngiltere'ye tam destek verdiklerini açıkladı. Heyet lideri Louis Olivier Bancoult, "En önemlisi bizim haklarımız. İngiliz hükümetinde halkımız için bir çözüm bulma konusunda gerçek bir irade yok. Bir yol bulmalıyız, hâlâ acı çekiyoruz ve konumumuz net; doğduğumuz yerde yaşama hakkına sahibiz" dedi.

Diego Garcia üssünün stratejik önemi

ABD'nin Chagos Adaları'nı satın alma olasılığını gündeme getirmesi, şubat ayının sonundan bu yana devam eden ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın ortasında gerçekleşti.

Hint Okyanusu'nun merkezinde yer alan Diego Garcia üssü, İran'a yaklaşık 3 bin 800 kilometre mesafede bulunuyor ve ABD'nin uzun menzilli füzelerini konuşlandırabileceği bir hava üssüne ev sahipliği yapıyor.

Savaşın başlamasından bu yana İran, ortak üsse yönelik birden fazla saldırı girişiminde bulundu. Mart ayı sonlarında düzenlenen bu saldırılardan biri, bir ABD savaş gemisi tarafından engellendi. İngiltere, mart ayında ABD'ye, bu ortak üssü kullanarak İran'ın füze rampalarını vurma izni vermişti. Trump ise bu kararı "çok gecikmiş" olarak nitelendirmiş ve İngiliz yetkililerin adımı daha önce atması gerektiğini savunmuştu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ı uyararak, "İngiliz üslerinin İran'a yönelik saldırganlık için kullanılmasına izin vererek İngilizlerin hayatını tehlikeye atıyorsunuz" ifadesini kullandı.

Konuya ilişkin açıklama yapan bir İngiliz hükümet sözcüsü, Diego Garcia'daki askeri üs üzerindeki İngiltere kontrolünün tehdit altında olduğu bir durumu devraldıklarını belirterek, "Ulusal çıkarları korumak ve düşmanlarımızın bu stratejik noktada yer edinmesini önlemek için harekete geçilmesi gerekiyordu.

Diego Garcia, yaklaşık 60 yıldır ortak güvenliğimizi koruyan kilit bir stratejik askeri varlıktır" dedi. Hükümet kaynakları, ABD'nin karşı çıkması halinde egemenliğin devri anlaşmasına devam edilip edilmeyeceği sorusuna, "ABD desteği olmadan ilerlemeyeceğimiz konusunda her zaman nettik" yanıtını verdi.