Atina’nın Doğu Akdeniz’deki deniz altı kablo projesini Fransa’nın desteğiyle yeniden canlandırma girişimi, Ankara’nın kıta sahanlığı kararlılığı ve Oruç Reis hamlesiyle yeni bir gerilim hattına dönüştü. Türkiye’nin itirazlarına rağmen ilerletilmek istenen proje, iki ülke arasındaki deniz yetki alanları rekabetini ve Doğu Akdeniz’deki jeopolitik güç dengelerini yeniden hareketlendiriyor.

Atina, Yunanistan’ı Güney Kıbrıs üzerinden İsrail’e bağlaması planlanan deniz altı elektrik kablosu projesini (Great Sea Interconnector - GSI) yeniden hayata geçirmeye hazırlanırken Ankara ise bir taraftan projeye ilişkin net mesajlar verirken, eşzamanlı olarak Türkiye’yi KKTC’ye bağlayacak doğalgaz boru hattı projesi kapsamında Oruç Reis Araştırma Gemisi’ni Doğu Akdeniz’de görevlendirdi. Ankara ve Atina’nın hamleleri, bölgedeki jeopolitik dengeler açısından yeni bir mücadele alanını işaret ederken iki taraf arasında deniz yetki alanı rekabetini yeniden hareketlendiriyor.

ATİNA’NIN WASHINGTON HESABI

Ankara’nın kararlı tutumu nedeniyle iki yıldır ilerlemeyen deniz altı kablosu projesinde Yunan hükümeti, Fransa’yı yanına aldığını düşünüyor. Zira Ağustos 2026’da imzalanan anlaşmayla Fransız Meridiam şirketi, projeyi yürüten GSI şirketinin yüzde 66 hissesiyle ana ortağı olmuştu. Diğer yandan Atina’nın salı günü ağırlayacağı ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio aracılığıyla Washington’ı da sürece dahil etmeye çalışacağı öngörülüyor.

TRUMP FAKTÖRÜ

ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci başkanlık dönemi öncesinde Demokrat aday Joe Biden’ı destekleyen Başbakan Kiryakos Miçotakis, Trump yönetimiyle ilişkilerde aradığı yakınlığı henüz tam olarak kurabilmiş değil. Trump’ın NATO Zirvesi kapsamında temmuz ayında Ankara’ya gelmesine rağmen Atina’yı ziyaret etmemesi de Yunan hükümetinde hayal kırıklığı yarattı. Atina’nın Trump yönetimiyle doğrudan temas arayışı sürerken, Rubio’nun ziyareti bu açıdan önem taşıyor. Yunan hükümetinin, son aylarda yeniden gerilen Türk-Yunan ilişkilerini de görüşmelerin gündemine taşıması bekleniyor. Rubio’nun gündeminde ise ABD’nin sıvılaştırılmış doğalgazını (LNG) Avrupa’ya taşıması hedeflenen “Dikey Gaz Koridoru” da bulunuyor.

ANKARA’NIN İTİRAZI

Washington veya Paris’in projeye ağırlık koyması, Türkiye’nin kararlılığını ortadan kaldırmaya yetmeyebilir. Türkiye, GSI güzergâhının kendi kıta sahanlığından geçtiğini savunurken, Ankara’dan uluslararası hukuk uyarınca muvafakat alınmasını bekliyor. Millî Savunma Bakanlığı da yaptığı son açıklamada “Kıta sahanlığımızda izinsiz hiçbir faaliyete geçit verilmeyecektir” derken Atina ise Ankara’dan izin alınmasının gerekmediğini ileri sürüyor.