Filelefteros, Hristodulidis’in 19 maddelik öneri paketini açıkladı
15/11/2026
Rum Lider Nikos Hristodulidis’in Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Birleşmiş Milletler’e sunduğu Kıbrıs sorununa ilişkin 19 maddelik öneri paketi, Rum basınında ilk kez yayımlandı. Güven Artırıcı Önlemler (GAÖ) ile Kıbrıs sorununun esasına ilişkin başlıkları bir araya getiren pakette; geçiş kapılarının açılması, Maraş’ın iadesi, Mağusa Limanı’nın işletilmesi, askerî diyalog, müzakere yöntemi ve liderler düzeyinde genişletilmiş toplantı yapılması gibi öneriler yer aldı.
Kostas Venizelos imzalı habere göre Hristodulidis, söz konusu önerileri Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’e gönderdiği mektupla özetledi ve kendisini sözlü olarak da bilgilendirdi. Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin de öneriler hakkında bilgilendirildi. Hristodulidis’in son görüşmelerinde önerileri Erhürman ve Holguin’e yazılı olarak sunduğu, paketin içeriği hakkında Rum Ulusal Konseyi’nin son toplantısında da bilgi verildiği belirtildi.
Haberde, 19 maddelik paketin bir bölümünün daha önce kabul edildiği veya uygulamaya konulduğu ifade edilirken, özellikle son maddenin müzakere metodolojisi açısından önem taşıdığına dikkat çekildi.
İKİ GÜNLÜK LİDERLER TOPLANTISI ÖNERİSİ
Hristodulidis’in önerisine göre, Erhürman ile güven artırıcı önlemlere odaklanacak iki günlük bir toplantı gerçekleştirilmesi, ardından Avrupa Birliği ve üç garantör ülkenin de katılımıyla görüşmelerin genişletilmesi öngörülüyor. BM Genel Sekreteri veya Kişisel Temsilcisi’nin de hazır bulunacağı toplantıda, Kıbrıs sorununun esasına ilişkin konuların ele alınması ve müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi hedefleniyor.
Söz konusu toplantıların Cenevre’deki Birleşmiş Milletler binalarında yapılması da gündeme gelen seçenekler arasında yer aldı.
19 MADDELİK ÖNERİ PAKETİNDE NELER VAR?
Rum basınında yayımlanan 19 maddelik öneri paketi şöyle:
1. Akıncılar (Lurucina) geçiş noktası: Akıncılar geçiş noktasının kabul edilmesi ve başlangıçta Pirgo (Kato Pyrgos) sakinlerinin Erenköy (Kokkina) üzerinden geçişinin sağlanması.
2. Akıncılar güzergâhı: Kambos (Kamba) – Ampelikou (Bağlıköy) – Karavostasi (Gemikonağı) güzergâhının kullanılması.
3. IMAGINE programı: Programın yeniden başlatılması. Bu konuda anlaşmaya varıldığı ve Erhürman ile Hristodulidis’in son görüşmesinin ardından yayımlanan açıklamaya dahil edildiği belirtildi.
4. Maraş ve Mağusa Limanı: Maraş’ın iade edilmesi ve Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi. Önerinin 2006 yılında Finlandiya Dönem Başkanlığı tarafından sunulan önerilere dayandığı kaydedildi.
5. Mayın temizliği: Her iki tarafta, tehlikeli olduğundan şüphelenilen 70'er bin metrekarelik alanın mayınlardan temizlenmesi.
6. Askerî diyalog: Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askerî güçleri arasında, UNFICYP’in katılımıyla askerî diyalog başlatılması.
7. Pile anlaşması: Pile konusunda anlaşmaya ilişkin iki belgenin incelenmesi ve uyumlaştırılması için çalışma yürütülmesi.
8. Dinî mekânlara erişim: Kültürel Miras Teknik Komitesi tarafından restore edilen kiliselere serbest erişim sağlanması ve hükümetin kontrolündeki bölgelerde bulunan camilere daha fazla ziyaret gerçekleştirilmesi.
9. Yol tabelaları: Yol işaretlerinde Yunanca yer adlarının yeniden kullanılması.
10. Ortak toplantılar: Gençlik, kültürel miras ve sivil toplum danışma grubu konularında ortak toplantılar düzenlenmesi, doğal afetler konusunda ise yeni bir grup oluşturulması.
11. Pile festivali: 17 Ekim'de Pile'de düzenlenen iki toplumlu festivale ortak katılım sağlanması. Bu maddenin hayata geçirildiği belirtildi.
12. Çapraz müzakereler: Birden fazla müzakere başlığının birlikte ele alınması. Bu kapsamda toprak ile mülkiyet, yönetim ile güvenlik ve garantiler konularının çapraz şekilde müzakere edilmesi.
13. Yakınlaşmalar belgesi: Crans-Montana görüşmeleri de dahil olmak üzere bugüne kadar sağlanan yakınlaşmaları içeren belgenin, müzakerelerin yeniden başlaması için temel alınması.
14. Dipkarpaz: Dipkarpaz'daki okulun restore edilmesi ve eski Kooperatif Bankası binasının kültür merkezi olarak kullanılması amacıyla topluma tahsis edilmesi.
15. Maronitlerin talepleri: Üç kilisenin restore edilmesi ve anaokuluna bir öğretmen atanması. Bu konunun liderlerin son görüşmesinin ardından yayımlanan açıklamada da yer aldığı belirtildi.
16. Ermeni Manastırı: Ermeni Manastırı'nın restore edilmesi. Bu konunun da son görüşmenin ardından yayımlanan açıklamada ele alındığı kaydedildi.
17. Ara bölge: Ara bölgedeki ihlallerin sona erdirilmesi.
18. Futbol karşılaşmaları: İki toplum arasında dostluk amaçlı futbol maçları düzenlenmesi.
19. İki günlük liderler toplantısı: Liderlerin güven artırıcı önlemlere odaklanacak iki günlük bir toplantı gerçekleştirmesi, ardından Avrupa Birliği ve garantör ülkelerin katılımıyla toplantının genişletilmesi ve BM Genel Sekreteri veya Kişisel Temsilcisi’nin huzurunda müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi.
Haberde, Athienou (Kiracıköy) – Aglantzia (Ağlanca) ve Mia Milia (Haspolat) geçiş noktalarının açılmasının, BM'nin önerisi ve yaşanan güçlüklerin aşılması nedeniyle üzerinde uzlaşılmış konular olarak değerlendirildiği ifade edildi. Ancak son görüşmeden ortaya çıkan tabloya göre, Hakan Fidan'ın ziyaretinin ardından Türk tarafının bu konularda geri adım attığı ileri sürüldü.
Bundan sonraki süreçte gözlerin Birleşmiş Milletler'e çevrildiği belirtilen haberde, Genel Sekreter'in Hristodulidis ve Erhürman ile gerçekleştireceği ortak toplantının tarihini belirlemesinin beklendiği kaydedildi. Lefkoşa'daki son görüşmede, Holguin aracılığıyla Guterres ile yapılan istişarelerin ardından toplantı konusunda anlaşmaya varıldığı ifade edildi.
Guterres'in, müzakerelerin yeniden başlaması konusunda Türk tarafını taahhüt altına almayı ve sürecin kendi halefi döneminde de devam etmesini sağlamayı hedeflediği aktarıldı. Genel Sekreter'in bu konuyu Antalya'daki İklim Zirvesi kapsamında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de görüştüğü belirtildi.
Haberde, Ankara'nın son dönemdeki iki hamlesinin Kıbrıs politikasındaki yaklaşımını ortaya koyduğu savunuldu. Bunlardan ilkinin Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın 6 Kasım'da KKTC'ye gerçekleştirdiği ziyaret olduğu ifade edildi. Ziyaretin, Kıbrıs sorununda bundan sonraki adımlara ilişkin talimatlar vermek amacı taşıdığı ileri sürüldü.
Fidan'ın ziyaretinin, liderlerin ortak görüşmesinin ardından açıklanması planlanan gelişmeleri tersine çevirdiği iddia edildi.
İkinci gelişme olarak ise Erdoğan'ın Antalya'daki COP31 Liderler Zirvesi sırasında Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Hristodulidis'e yönelik tutumu gösterildi. Erdoğan'ın, Hristodulidis'i karşılamamak amacıyla karşılama salonundan ayrılmasının siyasi ve sembolik mesajlar içerdiği savunuldu.
Haberde, Ankara'nın Kıbrıs Cumhuriyeti'ni tanımayan tutumunu sürdürdüğü ancak bu yaklaşımın Kıbrıs Cumhuriyeti'nin uluslararası kuruluşlara ve konferanslara katılımını engelleyemediği ifade edildi. Hristodulidis'in zirvede yer almasının, Türkiye'nin engelleme girişimlerine rağmen gerçekleştiği vurgulandı.
Haberde öne çıkan bir diğer başlık ise Avrupa Birliği'nin Kıbrıs sorununu Türkiye-AB ilişkileriyle ilişkilendirme girişimi oldu.
AB'nin, Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlaması karşılığında Türkiye-AB Gümrük Birliği'nin güncellenmesine ilişkin diyaloğun başlatılmasını gündeme getirmeye hazır olduğu belirtildi. Türkiye'nin vize serbestisi ve SAFE programıyla da ilgilendiği, ancak Gümrük Birliği'nin güncellenmesinin Ankara açısından özellikle önemli olduğu ifade edildi.
2025 yılında Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret hacminin 217,5 milyar avroya ulaştığı hatırlatılan haberde, Gümrük Birliği'nin güncellenmesi durumunda bu rakamın yıllık en az 500 milyar avroya ulaşabileceği öngörüsüne yer verildi.
Bu kapsamda Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı ve AB'nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Raffaele Fitto'nun, 20 Kasım'da Ankara'da Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile gerçekleştireceği görüşmede Kıbrıs sorununu gündeme taşıyacağı kaydedildi.
Fitto'nun, geçtiğimiz perşembe günü Hristodulidis ile uzun bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiği ve Ankara ziyareti öncesinde Kıbrıs sorununa ilişkin konuların ele alındığı belirtildi.
Haberde, Türkiye-AB Gümrük Birliği görüşmelerinin başlamasının tek başına herhangi bir sonucu garanti etmeyeceği, ancak bu sürecin Kıbrıs müzakerelerinin ilerleyişiyle bağlantılı olacağı değerlendirmesi yapıldı. Gümrük Birliği görüşmelerinin yıllar sürebileceğine dikkat çekilirken, Brüksel'in temel hedefinin iki sürecin ilerleyişini birbirine bağlamak olduğu ifade edildi.































































































































































































