Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín, Kıbrıs sorununda ilerleme sağlanmasının önündeki en büyük engellerin değişim korkusu ve taraflarda yeterli siyasi iradenin bulunmaması olduğunu söyledi.

Politis’e verdiği röportajda Holguín, yeni bir 5+1 toplantısının gerçekleştirilebilmesi için Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Rum Lider Nikos Hristodulidis’in doğrudan ve düzenli şekilde görüşmesi gerektiğini belirtti. Holguín, “Liderlerin eylemlerine bağlıyız” ifadelerini kullandı.

Yeni bir 5+1 için üç başlık

Holguín, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in Kıbrıs ziyareti sonrasında üç temel başlık üzerinde çalışılması gerektiğini belirtti. Bunların güven artırıcı önlemler, özlü konular ve müzakere yöntemi olduğunu kaydetti.

Güven artırıcı önlemlerin ilerleme için olmazsa olmaz bir koşul olduğunu vurgulayan Holguín, liderlerin öncelikle doğrudan ve düzenli temaslarını sürdürmeleri gerektiğini ifade etti.

BM’nin, geçmişte varılan yakınlaşmaları kayıt altına almak amacıyla bir çalışma yürüttüğünü belirten Holguín, belgede Crans-Montana’ya kadar olan süreçte BM kayıtlarında yer alan tüm yakınlaşmaların ele alınacağını söyledi.

Holguín, yeni bir 5+1 toplantısının başarısızlıkla sonuçlanması riskini göze alamayacaklarını belirterek, “BM, önceki toplantının başarısızlığına benzer bir risk taşıyan yeni bir 5+1’e gitmeyecek. Bu, sürece zarar verir” dedi.

Yakınlaşmalar bir bütün olarak değerlendirilecek

Geçmişteki yakınlaşmaların tarafların istedikleri şekilde seçip ayırabilecekleri bir “menü” olmadığını vurgulayan Holguín, yönetim, güvenlik ve garantiler, toprak ve mülkiyet konularının birbirine sıkı şekilde bağlı olduğunu söyledi.

Holguín, bir konudaki uzlaşının ancak bütünün bağlamı içerisinde anlam taşıdığını belirterek, “Bu bir menü değil, seçip alma meselesi değil” ifadelerini kullandı.

“Bölgedeki durum bir anda değişebilir”

Kıbrıs’ın Doğu Akdeniz, Körfez ve Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle güvenlik açısından kırılgan bir bölgede bulunduğuna dikkat çeken Holguín, bölgesel istikrarsızlığın Kıbrıs sorununu da doğrudan etkileyebileceğini söyledi.

Enerji rekabeti, güvenlik gerilimleri ve değişen ittifakların Kıbrıs sorunuyla giderek daha fazla iç içe geçtiğini belirten Holguín, “Bu istikrarsız bölgede her şey bir anda değişebilir” dedi.

Sorunun çözümünü beklemenin maliyetinin sıfır olmadığını kaydeden Holguín, bölgesel şartların sakinleşmesini beklemek yerine acil şekilde harekete geçilmesi gerektiğini ifade etti.

AB-Türkiye ilişkileri de önemli

Holguín, Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkilerde sağlanacak olumlu gelişmelerin Kıbrıs müzakerelerine katkı sağlayabileceğini söyledi.

Bu konuda Birleşmiş Milletler’in doğrudan rol almayacağını belirten Holguín, sürecin Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye ile yürütüleceğini kaydetti. AB’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Raffaele Fitto ile ilerleme sağlanması ihtimaline de işaret eden Holguín, bunun olası bir müzakere süreci açısından gerekli olacağını söyledi.

“Kamuoyunun sürece dahil olması gerekli”

Holguín, Kıbrıs’ta barış sürecinin yalnızca liderler arasındaki görüşmelerle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, kamuoyunun doğru ve şeffaf şekilde bilgilendirilmesinin zorunlu olduğunu söyledi.

2004 referandumundan çıkarılması gereken derslere dikkat çeken Holguín, halkın müzakerelerin içeriği ve olası bir çözümün günlük yaşamlarına etkileri konusunda doğru ve saygılı biçimde bilgilendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Her iki toplumun da olası bir çözüm planına referandumda oy vereceğini hatırlatan Holguín, halkın ortak geleceklerini şekillendirebilecek düzenlemeleri şeffaflık ve dürüstlük içerisinde bilme hakkına sahip olduğunu vurguladı.

“Kıbrıs’ta gizli müzakere yürütmek neredeyse imkânsız”

Holguín, Kıbrıs’ta müzakerelerin ilerleyebilmesi için gerekli olan daha kapalı ve ihtiyatlı hazırlık döneminin ciddi şekilde zorlandığını belirtti.

Kolombiya’daki barış görüşmelerinin iki yıl boyunca tamamen gizli yürütülebildiğini hatırlatan Holguín, Kıbrıs’ta ise en küçük gelişmenin dahi basına sızmasının sürece zarar verebildiğini söyledi.

Basında çıkan doğrulanmamış iddiaların sürece zarar verdiğini ifade eden Holguín, kendisinin taraflara herhangi bir belge sunmadığını veya teslim etmediğini özellikle vurguladı.

“En büyük engel siyasi irade eksikliği”

Kıbrıs sorununda ilerlemenin önündeki en büyük engelleri açık şekilde ortaya koyan Holguín, “Değişim korkusu ve tüm aktörlerde siyasi irade eksikliği” ifadelerini kullandı.

Holguín, şu anda yapılması gereken asgari şeyin iki lider arasında sürdürülebilir ve doğrudan temas kurulması olduğunu belirterek, her iki tarafın da yalnızca konuşmaya değil, gerçekten ilerlemeye hazır olduğunu gösteren görünür ve güvenilir adımlar atması gerektiğini söyledi.

BM Genel Sekreteri Guterres’in Kıbrıs sorununa kişisel ilgisi, garantör ülkeler ve Avrupa Birliği arasında oluşan mevcut uyumun önemli bir fırsat olduğunu belirten Holguín, “Bu fırsatın yeniden ne zaman ortaya çıkacağını varsaymamalıyız” diyerek taraflara süreci boşa harcamama çağrısında bulundu.