Irak'ta Petrol Bakanlığı eski Müsteşarı Adnan Cumeyli'nin itiraflarıyla başlayan yolsuzluk soruşturması, ülke tarihinin en büyük operasyonlarından birine dönüştü. Başkent Bağdat başta olmak üzere birçok kentte düzenlenen eş zamanlı operasyonlarda aralarında milletvekilleri, eski bakanlık müsteşarları, siyasi parti liderleri ve üst düzey bürokratların da bulunduğu onlarca kişi gözaltına alınırken, baskın yapılan evlerde ve gizli bölmelerde 1 milyar doları aşan nakit para ile milyonlarca dolar değerinde altın, taşınmaz ve lüks araç ele geçirildi.

Irak Federal Dürüstlük Komisyonu, haklarında yolsuzluk dosyası bulunan isimler için mahkemelerce verilen tutuklama kararlarının uygulanmaya başlandığını açıklarken, operasyonların yargı, hükümet ve parlamento arasında yürütülen koordinasyonla sürdürüldüğünü duyurdu.

47 gözaltı, 120 kişilik liste

Irak basınında yer alan bilgilere göre ilk dalgada aralarında mevcut milletvekilleri, eski parlamenterler ve üst düzey kamu görevlilerinin bulunduğu 47 kişi gözaltına alındı. Milletvekili Şerwan Duberdani ise soruşturmanın henüz başlangıç aşamasında olduğunu belirterek, Petrol Bakanlığı eski Müsteşarı Adnan Cumeyli'nin ifadeleri doğrultusunda hazırlanan listede 120'den fazla siyasi isim, milletvekili ve üst düzey bürokratın bulunduğunu açıkladı.

Duberdani, haklarında yakalama kararı çıkarılan bazı isimlerin firar ettiğini, operasyonların Bağdat'ın yanı sıra Erbil, Babil, Selahaddin, Enbar, Ninova, Divaniye, Necef ve Nasıriye gibi birçok vilayette eş zamanlı sürdürüldüğünü söyledi.

Paralar kuyulardan ve gizli bölmelerden çıktı

Soruşturma kapsamında ortaya çıkan ayrıntılar ise Irak kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Adli makamların açıkladığı bilgilere göre operasyonlarda evlerin bahçelerine kazılan yaklaşık dört metre derinliğindeki gizli kuyular, yer altı kasaları ve özel bölmelerden büyük miktarda nakit para çıkarıldı.

Şu ana kadar operasyonlarda; 98 milyar Irak dinarından fazla nakit para, 11 milyon ABD doları, 70 taşınmaz, 21 lüks araç, 3 kilogram külçe altın ile çok sayıda değerli mal varlığına el konuldu.

Milletvekili Duberdani ise yalnızca son operasyonlarda baskın düzenlenen evlerden ele geçirilen nakit paranın 1 milyar doları aştığını öne sürdü.

Petrol Bakan Yardımcısının itirafları soruşturmayı büyüttü

Operasyonların fitilini, Irak kamuoyunda "Petrol Balinası" olarak tanınan eski Petrol Bakanlığı Rafineri İşlerinden Sorumlu Müsteşarı Adnan Cumeyli'nin tutuklanmasının ardından verdiği ifadeler ateşledi. Mayıs ayında gözaltına alınan Cumeyli'nin, kamu kaynaklarının usulsüz kullanımı ve büyük ölçekli yolsuzluk ağına ilişkin soruşturmada onlarca siyasetçi, milletvekili ve üst düzey bürokratın ismini verdiği belirtildi. Soruşturmayı yürüten makamlar, yeni ifadeler doğrultusunda gözaltı ve mal varlığına el koyma işlemlerinin devam edeceğini açıkladı.

Dürüstlük Komisyonu: Devletin üç erkinden tam destek var

Irak Federal Dürüstlük Komisyonu yaptığı açıklamada operasyonların yargı, yürütme ve yasama organlarının ortak koordinasyonuyla yürütüldüğünü belirterek, kamu malını yağmalayan herkes hakkında hukuki sürecin sonuna kadar işletileceğini bildirdi. Komisyon, yürütülen soruşturmaların şeffaf biçimde sürdürüleceğini ve hukukun izin verdiği ölçüde gelişmelerin kamuoyuyla paylaşılacağını duyurdu.

Zaidi hükümetine destek büyüyor

Başbakan Ali Zaidi hükümetinin başlattığı operasyonlara siyasetçiler, akademisyenler, güvenlik uzmanları ve ekonomi çevrelerinden de geniş destek geldi. Irak Haber Ajansı'na (INA) değerlendirmelerde bulunan çok sayıda siyasetçi ve uzman, operasyonun 2003 sonrası dönemde devletin en üst kademelerine uzanan ilk kapsamlı yolsuzluk soruşturması olduğuna dikkat çekerek, sürecin siyasi hesaplaşmaya dönüşmeden kararlılıkla sürdürülmesi çağrısında bulundu.

Yapılan değerlendirmelerde, yolsuzluğun Irak için terör kadar büyük bir tehdit oluşturduğu belirtilirken, soruşturmaların daha üst düzey isimlere uzanmasının kamuoyunun devlete olan güvenini yeniden tesis edebileceği ifade edildi.

Irak'ta son günlerde giderek genişleyen operasyonların yeni gözaltılarla devam etmesi beklenirken, soruşturmanın ülkenin siyasi ve bürokratik yapısında son yılların en büyük hesaplaşmasına dönüşebileceği değerlendiriliyor.

Yolsuzlukla Mücadelede yer alan isimler de var

Operasyonun en dikkat çekici yönlerinden biri ise soruşturmanın bizzat yolsuzlukla mücadeleden sorumlu isimlere kadar uzanması oldu. Gözaltına alınanlar arasında Irak Parlamentosu Dürüstlük Komisyonu Başkanı Ziyad Cenabi ile Komisyon Başkan Yardımcısı Aliye Nuseyf'in de yer alması, operasyonun boyutunu gözler önüne serdi.

Soruşturma kapsamında Azm Koalisyonu lideri Musenna el-Samerrai'nin yanı sıra milletvekilleri Beha Nuri, Muhammed Kerbuli, Muhammed Cemil Miyahi, Hasan Hafaci, Abdulrahman Luvêyzi, Muzar Kerwy, Hind Abbasi, Muhammed Ferman Cuburi, Buşra el-Kays, eski milletvekili Muhammed Seyhud ile Petrol Bakanlığı Dağıtım İşlerinden Sorumlu Müsteşarı Ali Muariç de gözaltına alınan isimler arasında yer aldı.