ANKA Review’da yayımlanan analizinde Prof. Dr. Güven Sak, İran savaşıyla sarsılan Körfez dengelerinin Dubai’nin cazibesini zayıflattığını, Kıbrıs’ın ise hem güvenlik mimarisinde hem de finansal sistemde yeni bir merkez olma potansiyeli kazandığını ortaya koyuyor.

Türkiye’nin önde gelen iktisatçılarından ve kamu politikası uzmanlarından, Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın kurucu direktörü Prof. Dr. Güven Sak, ANKA Review’da yayımlanan analizinde İran savaşı sonrası oluşan yeni jeopolitik ve ekonomik tabloyu değerlendirdi. Sak’a göre, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başlayan süreç, yalnızca askeri dengeleri değil, bölgenin ekonomik merkezlerini de yeniden şekillendiriyor.

İran’ın karşı hamlelerinin büyük ölçüde Basra Körfezi’ne yönelmesi ve saldırıların önemli bir kısmının Birleşik Arap Emirlikleri’ni hedef alması, Körfez’deki güvenlik algısını kökten sarstı. Bu gelişme, uzun süredir “güvenli liman” olarak görülen Dubai’nin konumunu tartışmaya açtı.

Dubai’nin güvenli liman imajı zedeleniyor

Sak’a göre Dubai’nin yıllar içinde titizlikle inşa ettiği “istikrarlı ve dokunulmaz merkez” imajı artık ciddi bir aşınma sürecine girmiş durumda. Bölgedeki artan askeri riskler ve özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim, kentin coğrafi kırılganlığını daha görünür hale getirdi.

Analizde, Dubai’deki yatırımların artık yalnızca ekonomik değer üzerinden değil, jeopolitik riskler açısından da değerlendirildiği vurgulanıyor. Bu durum, yatırımcı davranışlarında temkinli bir döneme girildiğine işaret ediyor. Sak, güvenlik algısının sarsılmasının kısa sürede telafi edilemeyeceğini, bölgenin uzun süre “düşük yoğunluklu gerilim” dönemine girebileceğini belirtiyor.

Kıbrıs güvenlik denkleminde öne çıkıyor

Makalenin dikkat çekici tespitlerinden biri ise Kıbrıs’ın artan stratejik rolü. Sak, Doğu Akdeniz’deki konumu nedeniyle uzun süredir önemli olan adanın, özellikle füze ve insansız hava araçlarının belirleyici olduğu yeni savaş ortamında daha kritik bir konuma yükseldiğini ifade ediyor.

Kıbrıs’ın hava tehditlerinin izlenmesi ve engellenmesinde sağladığı coğrafi avantaj, onu bölgesel savunma mimarisinin önemli bir parçası haline getiriyor. Bu durum yalnızca askeri değil, ekonomik sonuçlar da doğuruyor. Sak’a göre güvenlik altyapısı artık doğrudan ekonomik istikrarın belirleyicilerinden biri.

NATO bağlantılı hava savunma sistemlerinin Türkiye ve Kıbrıs çevresinde oynadığı rol de bu çerçevede dikkat çekiyor. Analizde, güvenlik ile ekonomik güven arasındaki bağın giderek güçlendiği vurgulanıyor.

Finans merkezi tartışması yeniden gündemde

Sak, değişen güvenlik ortamının ekonomik yansımalarını değerlendirirken, “Kıbrıs yeni bir finans merkezi olabilir mi?” sorusunu gündeme taşıyor. Ancak bu dönüşümün basit bir yer değiştirme olarak görülmemesi gerektiğinin altını çiziyor.

Dubai’nin tek bir sektörden ibaret olmadığını hatırlatan Sak, lojistikten finansa uzanan geniş bir yapının söz konusu olduğunu ve tüm faaliyetlerin aynı hız ve ölçekte taşınmasının mümkün olmadığını belirtiyor. Buna karşın finans sektörü için yeni alternatiflerin öne çıkabileceğine dikkat çekiyor.

Dubai Uluslararası Finans Merkezi örneğine atıf yapılan analizde, başarının temelinde güçlü kurumsal yapı, bağımsız yargı ve öngörülebilir hukuk sisteminin bulunduğu ifade ediliyor.

Kıbrıs’ın kurumsal avantajı

Sak’a göre Kıbrıs bu noktada önemli bir avantaja sahip. Adanın hem kuzeyinde hem güneyinde İngiliz hukuk sistemine dayanan hibrit bir yapının bulunması, uluslararası yatırımcı açısından güven veren bir zemin oluşturuyor.

Bu durum, Kıbrıs’ın sıfırdan bir finans merkezi kurmak yerine mevcut kurumsal altyapıyı geliştirerek öne çıkabileceği anlamına geliyor. Sak, hukuki öngörülebilirlik ve kurumsal güvenin bu süreçte belirleyici olacağını vurguluyor.

Jeopolitik değişim yeni fırsatlar yaratıyor

Analize göre, güvenlik ile ekonomi arasındaki bağın güçlenmesi Kıbrıs için yeni fırsatlar doğuruyor. Bölgedeki istikrarsızlık ortamında göreli güvenlik sunabilen merkezler daha fazla öne çıkıyor.

Sak, bu ekonomik perspektifin adadaki siyasi süreçlere de olumlu yansıyabileceğini belirtiyor. Ortak ekonomik çıkarların güçlenmesi, iki toplum arasında iş birliği ihtimalini artırabilir ve çözüm arayışlarına yeni bir ivme kazandırabilir.

Sak, asıl meselenin Kıbrıs’ın Dubai’nin yerini alıp alamayacağı değil, değişen küresel ve bölgesel dengelerin adaya yeni bir rol sunup sunmadığı olduğunu ifade ediyor. Mevcut gelişmelerin yönü ise Kıbrıs’ın bu yeni denklemde giderek daha fazla öne çıktığına işaret ediyor.