Batı Nil Virüsü yeniden gündemimizde. Ancak önce en önemli bilgiyi verelim: Batı Nil Virüsü, normal şartlarda insandan insana bulaşmıyor. Aynı ortamda bulunmak, tokalaşmak, sarılmak, öksürmek veya hapşırmakla hastalık yayılmıyor.

Virüsün temel taşıyıcısı sivrisinekler.

Sistem aslında oldukça basit. Sivrisinek virüsü taşıyan bir kuşu ısırıyor. Virüsü alıyor. Ardından insanı ısırdığında hastalığı insana taşıyabiliyor. İnsan ise virüsün yayılmasında ana kaynak değil. Bu nedenle mücadelede insanları birbirinden uzaklaştırmak değil, sivrisinek popülasyonunu kontrol altına almak gerekiyor.

Batı Nil enfeksiyonlarının büyük bölümünde herhangi bir belirti ortaya çıkmıyor. Belirti görülen kişilerde ateş, baş ağrısı, halsizlik, kas ve vücut ağrıları, bulantı, kusma veya döküntü görülebiliyor. Çok daha az sayıdaki vakada ise virüs sinir sistemini etkileyerek menenjit veya ensefalit gibi ciddi tablolara yol açabiliyor. Özellikle ileri yaştaki ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler açısından risk daha yüksek.

Peki KKTC ne yapmalı?

Aslında küçük bir ada ülkesi olmamız burada önemli bir avantaja dönüştürülebilir.

Ülkenin tamamında sivrisinek popülasyonunu takip edecek merkezi bir sistem kurulabilir. Hangi bölgede hangi sivrisinek türünün yoğunlaştığı, nerelerde larva bulunduğu ve hangi bölgelerde virüs riski oluştuğu sürekli izlenebilir.

Sadece araçlarla sokakları ilaçlamak yeterli değil.

Asıl mücadele sivrisinek uçmadan başlamalı.

Durgun sular, kullanılmayan havuzlar, açık su depoları, variller, saksı altları, eski lastikler, yağmur suyu biriken alanlar, kanal ve rögarlar düzenli şekilde kontrol edilmeli. Sivrisinek larvaları henüz uçan erişkinlere dönüşmeden mücadele edilmeli.

Bir diğer önemli konu kurumlar arasındaki koordinasyon.

Sağlık Bakanlığı başka, belediyeler başka, Veteriner Dairesi başka, Çevre Dairesi başka program uygulamamalı. KKTC'nin tamamı tek bir mücadele alanı olarak görülmeli.

Çünkü sivrisinek belediye sınırı tanımıyor.

Bir belediye çok başarılı mücadele ederken birkaç kilometre ötedeki başka bir bölgede üreme alanlarının kontrol edilmemesi yapılan çalışmanın etkisini azaltıyor.

Ülke genelinde sivrisineklerden düzenli örnekler alınmalı ve Batı Nil Virüsü açısından test edilmeli. Kuşlar ve atlar üzerinden de virüsün doğadaki dolaşımı takip edilmeli. Böylece insan vakaları artmadan önce hangi bölgelerde risk yükseldiği görülebilir.

Bütün bu bilgiler tek merkezde toplanarak KKTC Batı Nil Risk Haritası oluşturulabilir.

Yeşil, sarı, turuncu ve kırmızı bölgeler belirlenebilir. Sivrisinekte virüs tespit edilen veya insan vakası ortaya çıkan bölgelerde mücadele yoğunlaştırılabilir.

Vatandaşın da bu sistemin parçası olması gerekiyor.

Her ev, iş yeri ve bahçede haftada birkaç dakika yapılacak kontrol bile önemli. İçinde birkaç gün su kalan küçük bir kap bile sivrisineklerin üremesi için uygun ortam oluşturabilir.

Dolayısıyla mesele yalnızca “Belediye ne zaman ilaçlama yapacak?” sorusuna indirgenmemeli.

Sürveyans yapılacak.

Sivrisinek sayılacak.

Virüs aranacak.

Üreme alanları temizlenecek.

Larvayla mücadele edilecek.

Risk yükseldiğinde bölgesel ilaçlama yapılacak.

İnsan vakaları anlık takip edilecek.

KKTC'nin yüzölçümü küçük. Kurum sayımız belli. Belediyelerimiz belli. Riskli bölgeler kısa sürede haritalandırılabilir.

Doğru organizasyon kurulursa Batı Nil Virüsü karşısında küçük coğrafya bizim zayıflığımız değil, en büyük avantajımız olabilir.

Paniğe gerek yok.

Ama “birkaç araç çıkar, biraz ilaç sıkarız, mesele kapanır” anlayışına da yer yok.

Batı Nil Virüsü'yle mücadele bilimsel, merkezi, sürekli ve koordineli yapılmalı.