Merhaba Haber Kıbrıs okurları, ben Veteriner Hekim Rabiya sadrazam. Bugün ki konumuz hayvanlarda zehirlenme belirtileri ve sebeplerini konuşacağız.
Hayvanlar genellikle zehir özelliğine sahip maddeleri tanır ve onlardan uzak durur. Ancak çeşitli nedenlerle maddelerin koku, tat, renk, kıvam gibi organoleptik özelliklerinde değişiklik olduğunda ya da bu özelliklerin kazara veya kasten insanlar tarafından başka maddelerle maskelendiği durumlarda zehirler hayvanlar tarafından alınabilirler. Zehirli bitkiler ise kedi, köpeklerin oynamak için veya direk olarak yalama ve yemeleri sonucu, büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar için ise kaba yemlere karışarak ya da kuraklık gibi meraların ot yönünden fakir olduğu zamanlarda, hayvanlardaki açlık, susuzluk, vitamin-mineral eksikliği, çevre/ortam değişikliği gibi durumlarda hayvanlar tarafından yenebilirler. Yem ve yem hammaddelerinde mikotoksinler. Silaj ve kaba yemlerde botilismus toksinleri ve bu toksinlerin risklerinden dolayı küflenmiş, ıslanmış yemleri hayvanların yemlemesinden çıkarılması gerekmektedir.
Sahada evcil hayvanların zehirli maddelere maruz kalması başlıca dört farklı şekilde olmaktadır: Bunlar; kazara maruziyet,  kasti zehirleme, tuzak yemleri ve ilaç doz aşımı ya da ilaca duyarlılığa bağlı ilaç reaksiyonlarıdır. İlaç toksikasyonları en sık karşılaşılanı kazara zehirlenmelerdir. İlaçların yanlış dozlarda kullanılması, etiket dışı kullanımı ya da tür, ırk veya hayvanlardaki bireysel duyarlılığa bağlı olarak gelişen zehirlenmelerdir. Bu nedenle hayvanlarınıza ilaç kullanırken mutlaka veteriner hekime danışmanız gerekmektedir. Pestisitler, tarım ilaçları, yapay gübreler, endüstriyel atıklar, hidrokarbonlar, motor yağları, ev-işyerinde kullanılan temizlik maddeleri ve kimyasallar, inşaat malzemeleri, ev, ağıl, ahır gibi yerlerdeki metal bileşimli boyalar, doğrudan ya da kaba yemlere karışarak alınan zehirli bitkiler, yılan, akrep, örümcek gibi zehirli hayvan ısırıkları kazara maruziyete örnektir. Toprakta doğal olarak bulunan bakır, flor, çinko, kurşun gibi madenlerden kaynaklanan zehirlenmeler de bu kapsamda değerlendirilebilir. Zehirli maddenin alınış yolu veteriner hekimin tedavisinde oldukça önemli bir rol üstlenir. Bu nedenler zehrin alınış yolunun bilgisi biliniyorsa veteriner hekime bildirilmelidir. Evcil hayvanlar yem, su ya da doğrudan, deri-temas, solunum ve parenteral yolla almaktadırlar. Sıklıkla karşılaşılan şekli oral yolla alım olup kazara maruziyette sözü edilen çoğu zehirler bu kapsamda değerlendirilebilir. Hayvanların barınaklarında, temas ettikleri veya yattıkları yerde bulunan temas zehirleri ile ektoparaziter mücadelede kullanılan ilaçlar deri yoluyla zehirlenmelere neden olabilmektedir. Zehirli gazlar, orman, samanlık, ahır, anız yangınları, ahırlara kurulan sobalardan çıkan gazlar ile evlerde kullanılan ve buharlaşabilen temizlik maddeleri solunum yoluyla zehirlenmelere neden olmaktadır. Toksik irritan gazlar deri yanıkları, mukozal hasar, hava yolu irritasyonu, bronkospazm ve pulmoner ödeme yol açabilir. Etiket dışı ilaç uygulanması, uygulanan ilaçların doz aşımı, ilaç-yem/gıda ve ilaç-hastalık etkileşimleri sonucu görülen istenmeyen etkileri, aşırı duyarlılık reaksiyonları ile zehirli hayvan ısırıkları oldukça riskli olabilmektedir.
Veteriner Hekim zehirlenmeye neden olan maddenin belirlenmesi için klinik semptomları değerlendirmenin yanında sağlıklı ve ayrıntılı bir anemnez sonucu tedaviyi düzenleyebilmektedir. Panik olmadan veteriner hekime vermeniz gereken bilgiler sırasıyla; zehirlenme zamanı, sürüde toplu veya bireysel olup olmadığı, muhtemel zehir kaynağı, yem ve su değişikliği, yemek artıkları verilip verilmediği, evde genel temizlik ve tadilat işleri, yakınlarda tarımsal ilaçlama ve gübreleme yapılıp yapılmadığı, tuzak yemleri kasti zehirleme riski, hayvanın merada serbest veya bağlı olma durumu, belirtilerin ne olduğu, cinsiyeti, yaşı, ağırlığı, belirtilerin ne zaman başladığı, semptomlar giderek kötüleşti mi yoksa aynı mı kaldığının bilgisi, eğer elinizde mevcutsa zehirlendiğini düşündüğünüz maddenin ambalajının hekime verilmesi, ne olduğu bilinmiyorsa ve evde olan bir hayvan ise ev halkının kullandığı ilaçların tam listesi, hayvanınızın kullandığı ilaç veya ilaçlar varsa tam listesi, herhangi bir fare, kuş gibi dışardan bir canlı ile temasının olup olmadığı, hayvanların barındıkları ortam bilgileri eksiksiz olarak veteriner hekime bildirilmelidir. 
Unutulmaması gerekir ki zehirlenmeler "acil" olgulardır, bu nedenle mümkün olan en kısa süre hayvanların kliniğe ulaştırılmaları veya mümkün olan en kısa sürede veteriner hekimin hayvanın bulunduğu yere gelmesi için aranıp bilgilendirilmesi gerekmektedir. 
Tüm canlılar sağlıklı bir şekilde yaşamayı hak ederler, sağlıkla kalın sevimli dostlarınızdan sevginizi eksik etmeyin…