Cumhuriyet Meclisi tarafından kabul edilen Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası, 2026, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yasa ile masumiyet karinesinin korunmasından ağır ceza yargılamalarına, savunma haklarından tutukluluk uygulamalarına kadar birçok alanda kapsamlı değişiklik yapıldı.

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri “Masumiyet Karinesinin İhlali” başlığı altında getirilen hükümler oldu. Buna göre, hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmayan bir zanlının veya yargılama sürecinde şikâyetçi ya da tanık olarak yer alan kişilerin açık isim veya fotoğraflarını kamuya açık şekilde paylaşan kişiler suç işlemiş sayılacak. Bu fiilin basın, internet medyası veya sosyal medya üzerinden işlenmesi halinde uygulanacak para cezası iki katına çıkabilecek.

Ancak yasa, basın özgürlüğüne ilişkin önemli bir istisna da getiriyor. Düzenlemeye göre olayın veya yargı sürecinin kamu yararı taşıyan yönlerinin, ilgili kişilerin açık kimlikleri ve fotoğrafları kullanılmadan haberleştirilmesi suç sayılmayacak ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilecek.

İlk soruşturma uygulaması kaldırıldı

Yasa ile ceza yargılamasında uzun yıllardır uygulanan ilk soruşturma mekanizmasında da köklü değişikliğe gidildi. Ağır cezada yargılanması gereken suçlarda ilk soruşturma süreci büyük ölçüde kaldırılırken, davaların doğrudan Ağır Ceza Mahkemesi’ne havale edilmesini öngören yeni sistem getirildi. Bu kapsamda yargılamaların daha hızlı ilerlemesi ve gereksiz prosedürlerin azaltılması amaçlanıyor.

Yeni düzenlemeye göre, seri yargılama sırasında mahkemenin davanın Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmesi gerektiği kanaatine varması halinde dosya doğrudan yetkili Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilecek. Havale edilen davalarda ilk duruşma tarihinin en az 15 gün sonrasına verilmesi öngörülüyor.

Savunma hakları güçlendirildi

Yasa değişikliğiyle sanıkların savunma haklarının güçlendirilmesine yönelik önemli adımlar da atıldı. Mahkemeler, davanın niteliği, ciddiyeti ve sanığın durumu dikkate alınarak zanlı veya sanık için avukat atanmasına karar verebilecek. Özellikle yoksul olduğu Sosyal Hizmetler Dairesi tarafından belgelenen kişilere Barolar Birliği aracılığıyla avukat görevlendirilmesinin yolu açıldı. Atanan avukatların ücretleri ise devlet bütçesinden karşılanacak.

Delillerin paylaşılması zorunlu hale geliyor

Yeni düzenleme ile savcılık ve soruşturma makamlarının ellerindeki delil ve belgeleri sanığa ulaştırmasına ilişkin kurallar da netleştirildi. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanacak kişiler, iddianamenin yanı sıra savcılık dosyasında bulunan ifade ve belgelerin kopyalarını alma hakkına sahip olacak. Bu belgeler dijital ortamda da teslim edilebilecek. Aynı şekilde sanık tarafı da duruşmada kullanmayı planladığı belgeleri belirli süreler içerisinde Başsavcılığa iletmek zorunda olacak.

Tutukluluk ve teminat uygulamalarında yeni kurallar

Yasayla birlikte mahkemelerin tutukluluk konusunda uyması gereken yeni esaslar da belirlendi. Seri yargılamalarda her bir tutukluluk süresi sekiz günü aşamayacak. Ayrıca sanık hakkında daha önce verilmiş bir teminat emri bulunuyorsa ve bu teminatın yetersiz olduğuna ilişkin somut gerekçe ortaya konulamıyorsa mahkeme tutuklama kararı veremeyecek.

Öte yandan kefaletle serbest bırakılan kişilerin ülkeyi terk etmeye hazırlandığı yönünde mahkemeye bilgi ulaşması halinde, mahkeme ilgili kişinin tutuklanmasına veya yeni şartlarla kefalet altına alınmasına karar verebilecek.

Eski teminat emirlerine süre sınırı

Yasa, yürürlük tarihinden önce verilmiş ve uzun süredir devam eden teminat emirlerini de kapsıyor. Buna göre, hakkında henüz dava açılmamış ve 12 aydan uzun süredir yürürlükte bulunan teminat emirleri için altı ay içerisinde dava dosyalanmaması veya mahkemeden süre uzatımı alınmaması halinde söz konusu teminat emirleri otomatik olarak sona erecek.

Ceza yargılaması sisteminde önemli değişiklikler içeren yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı 4 Haziran 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi.