Tufan Erhürman: Üçlü görüşmeden yüzde 51 umutluyum
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Cem Kar ile Yüz Yüze özel yayınında siyasi eşitliği, Holguín’in metodoloji eleştirisini, 19 maddelik Rum önerisini, geçiş kapılarını, Guterres’le üçlü görüşmeyi ve vatandaşlık alamayan çocukları anlattı.
17/11/2026
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Kıbrıs sorununda siyasi eşitliğin pazarlık konusu olmadığını, bundan vazgeçecek bir Kıbrıslı Türk liderin hiçbir zaman çıkmayacağını söyledi. Genç TV’de yayımlanan Cem Kar ile Yüz Yüze özel yayınına konuk olan Erhürman, “Ne ben, ne benden öncekiler, ne benden sonrakiler… Benden sonra biri gelir de bunu kabul etmeye kalkarsa mezarımdan kalkar gelirim. O düzeyde” dedi.
KKTC’nin kuruluşunun 43. yıl dönümünün ertesi günü yayımlanan programda Erhürman; Birleşmiş Milletler’in metodoloji eleştirilerini, Hristodulidis’in 19 maddelik önerisini, yeni geçiş kapılarını, Antonio Guterres’in katılımıyla yapılması planlanan üçlü görüşmeyi, COP31 Antalya Zirvesi’nde yaşananları ve vatandaşlık alamayan çocuklar meselesini değerlendirdi.
“Ya siyasi eşitsin ya azınlıksın”
Erhürman, 15 Kasım konuşmasında haykırdığı “Kıbrıs Türkleri azınlık değildir” vurgusunun arkasındaki mantığı şöyle açıkladı: “Siyasi eşitliğin kabul edilmediği herhangi bir çözüm, Kıbrıs Türklerini azınlık konumuna mahkûm eder. Bu elma armuttur. Ya siyasi eşitsin ya da ancak azınlıksın.”
Kıbrıs Türklerinin yalnızca kendilerini ilgilendiren konularda oy hakkına sahip olduğu bir modelin azınlık statüsü anlamına geldiğini belirten Erhürman, “Bu ülkede Ermeni, Latin, Maruni toplumları da var. Onları ilgilendiren konularda yalnızca onların oyuna gerek vardır dediğin anda bu azınlık statüsüdür” dedi.
Erhürman, AB katılım anlaşmasını imzaladıktan sonra televizyona çıkıp ağlayan ve “Ben bir devlet aldım, bir toplum bırakmam” diyen dönemin Kıbrıs Rum lideri Tasos Papadopulos’u hatırlattı: “Bu cümle aslında ‘devlet bendim, çözüme gidersem siyasi eşit iki toplumdan biri olurum’ demek. Sen devlet olduğun oranda ben azınlık olurum.” 1963’teki cemaat meclisleri tartışmasının da aynı zihniyeti yansıttığını belirten Erhürman, “Bu topraklardaki bütün hikâye, siyasi eşitlik ile azınlık statüsü arasındaki hikâyedir” dedi.
“Masadayım ama masaya hapsedilemem”
Kıbrıs Türk halkının çözüm iradesinin 2004 ve 2017’ye rağmen sürdüğünü, masadan kaçan taraf olmadıklarını söyleyen Erhürman, ucu açık bir müzakereyi kabul etmeyeceğini yineledi. “Sayın Hristodulidis bir gün benimle görüşüp ertesi gün İsrail’le, Mısır’la anlaşma imzalıyor. Ben de onunla görüştükten sonra Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine gideceğim, dünyayla görüşüp halkımın haklarını savunacağım. Masada bekleyeyim, o işlerini halletsin, sonra tekrar gelsin; böyle bir dünya yok” dedi.
Önceki liderlerin müzakere deneyimlerinden ders çıkardığını belirten Erhürman, “15 yaşından beri bu memlekette çözüm diyerek 56 yaşına gelmiş bir insanım. Bu çabalar içinde çözüme ulaşılamamasından dersler çıkaralım. İşte o derslerin adını ben metodoloji koydum” diye konuştu. Bu yaklaşımı cumhurbaşkanlığı seçiminden üç yıl önce dile getirmeye başladığını ve seçimi yüzde 63 oyla kazandığını hatırlattı.
Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’a yöneltilen “Mr. No” nitelemesi sorulduğunda ise dönemin konjonktürü içinde pek çok şey söylenebileceğini, ancak Papadopulos’un AB üyeliği garantilendikten sonraki tavrının asıl öğretici olduğunu söyledi.
Holguín’e yanıt: “Nereye koyarsan koy”
BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs kişisel temsilcisi María Ángela Holguín’in, Erhürman’ın metodolojisinin “gerçek bir metodoloji olmadığı, tarafları birleştirmek yerine böldüğü” yönündeki sözleri de programda gündeme geldi. Cem Kar, Erhürman’ın üçlü görüşme sonrasındaki 54 dakikalık basın toplantısında “yeni öneri” ve “metodoloji” kavramlarını 77 kez, güven yaratıcı önlemler ve geçiş kapılarını 55 kez, dönüşümlü başkanlığı 26 kez kullandığını gösteren bir istatistik paylaştı.
Erhürman, Holguín’in aynı söyleşide müzakerelerin önce siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlığın ele alınmasıyla başlayacağını, burada ilerleme olmazsa sürecin ilerlemeyeceğini söylediğine dikkat çekti: “Buna metodoloji demiyorsa da benim sorunum yok. Çünkü benim sorunum zaten bu. Nereye koyarsan koy; ama bil ki işin özü budur, bu olmadan olmaz.” BM’nin uzlaşma bulmaya çalıştığını, bu tavrı anlayışla karşıladığını ekledi.
Holguín’in samimiyetinden kuşku duymadığını söyleyen Erhürman, Kolombiya’daki arabuluculuk deneyiminin değerli olduğunu, ancak Kıbrıs sorununun özünü kavramanın zaman alabileceğini belirtti. BM’nin metodolojisinin bazı unsurlarını içselleştirmeye başladığını gözlemlediğini de söyledi. Örnek olarak, kendi ifadesiyle ilk kez bu süreçte BM düzeyinde ele alınan “geçiş dönemi” kavramını hatırlattı: Anlaşma referandumlardan önce yürürlüğe girecek, referandumlar geçiş döneminden sonra yapılacak. Erhürman’a göre bu, metodolojisinin dördüncü maddesiyle örtüşüyor: “Rumlar yine hayır derse, geçiş döneminde elde ettiğimiz hakları korumuş olacağız; bugünkü statükoya dönmeyeceğiz.”
“Türkiye ile istişare etmediğimiz iddiası yalandır”
Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu’nun yeni açılacak kapılardan hükümetin haberi olmadığı yönündeki sözleri hatırlatıldığında Erhürman, Bakan’a yanıt vermeyeceğini, ancak iki kapının açılmasının da Türkiye ile istişare edildiğini söyledi. “İki tür tuhaf yaklaşım var: Biri ‘Türkiye ile iletişim kurma’ diyor, diğeri ‘Türkiye ile iletişim kurmuyorsun’ diyor. İkisi de yanlış. Kıbrıs sorunuyla ilgili her şey, her lider döneminde olduğu gibi Türkiye ile istişare edilerek kararlaştırılır. Kurmuyorum lafı da yalandır. Bunu Türkiye Cumhuriyeti’ne sorun” dedi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı sözcüsünün görüşmenin ardından sonuçları olumlu bulan ve Rum tarafını engel olarak gösteren açıklamasını da hatırlattı.
Bu tür çıkışları seçim dönemine bağlayan Erhürman, bunların Kıbrıs Türk halkının pozisyonunu ve dünyadaki itibarını güçlendirmediğini söyledi. Kıbrıs Türklerinin çözüm isteyen oranının tüm anketlerde yüzde 80’in üzerinde çıktığını belirtti: “Çözümün modelinden değil, çözüm arzusundan bahsediyorum. Ben bu iradeyi temsil ediyorum.”
19 madde ve geçiş kapıları
Hristodulidis’in 19 maddelik önerisi için “İçinde makul şeyler bulduğumuzda kullandık” diyen Erhürman, asıl itirazının zamanlamaya olduğunu anlattı: “BM, bugüne kadarki görüşmelerden süzdüğü yedi maddeyi masaya koymuştu. On bir aydır görüşüyoruz; durup dururken 19 maddelik bir paket getiriyorsun.” Spor alanındaki işbirliği gibi önerilere karşı olmadığını, sporu zaten kendisinin önerdiğini ve bunun Genel Sekreter’in yedi maddelik önerisinde de yer aldığını söyledi.
Haspolat geçiş kapısının Rum tarafında “Türk tarafının talebi” olarak sunulmasını eleştiren Erhürman, “Haspolat açıldığında Kıbrıslı Rumlar geçmeyecek mi? Metehan’dan sadece Kıbrıslı Türkler mi geçiyor?” diye sordu. Kiracıköy (Athienou) geçişinin aslında Kıbrıslı Rumların ihtiyacı olduğunu, Kampos ve Akıncılar geçişlerine de “kim yararlanır” diye bakmadığını söyledi: “Kıbrıslı Rumların hayatının kolaylaşması beni rahatsız etmez.” Kampos ve Akıncılar konusundaki uzlaşmanın Haspolat’tan vazgeçildiği anlamına gelmediğini, Haspolat’ın masada ve üçlü görüşmenin bir numaralı maddesi olduğunu vurguladı.
Erhürman, Rum basınına göre Hristodulidis’in Erenköy ve Kiracıköy’de yaşayanlardan baskı gördüğünü, bunun masadaki söylemlerini şekillendiriyor olabileceğini söyledi: “Saygı duyarım ama işin mantığını Genel Sekreter’e ve BM’ye anlatıyorum. Haspolat Türk kapısı değil, Türk ve Rum kapısıdır.”
Yeni öneri “oyun değiştirici”, sızmadı: “Uçuyor”
Son görüşmede masaya “köprü kurucu öneriler” götürdüklerini, bunların içinde süreci ve tarafların masadaki konumunu değiştirecek, “oyun değiştirici” olarak tanımladıkları bir öneri bulunduğunu açıkladı. Öneriyi henüz kamuoyuyla paylaşmadıklarını, “diplomasiye bir şans tanımak” istediğini söyledi.
Görüşmelerden pek çok şeyin sızdığını, 19 maddelik paketteki Maraş’la ilgili bir maddenin hemen dolaşıma sokulduğunu hatırlatan Erhürman, kendi önerilerinin ne kuzeyde ne güneyde sızmamasına anlam yüklediğini söyledi: “Elinin tersiyle itebilecekleri bir öneri olsaydı çoktan sızar, paçavraya çevrilmeye çalışılırdı. Sızmadığına göre öneri uçuyor demektir. En azından hâlâ uçuyor.”
Guterres’le üçlü görüşme: “Yüzde 51 umutluyum”
Guterres’in katılımıyla aralıkta yapılması planlanan üçlü görüşmeden beklentisi sorulan Erhürman, “Umut tacirliğini sevmem, umutsuzluk tacirliğini de sevmem. Yüzde 51’e 49 diyeyim; yeni bir şeyler çıkacağını düşünüyorum” dedi. Görev süresi sona ermek üzere olan Genel Sekreter’in muhtemelen son Kıbrıs toplantısını boşuna yapmak istemeyeceğini belirtti. Toplantının üçlü olmasının önemine de dikkat çekti: 5+1 formatında güven yaratıcı önlemleri garantörlerle konuşmanın, Rum tarafıyla Türkiye’yi denk konuma getirip Kıbrıs Türklerini aradan çıkarma oyunu olduğunu söyledi: “Üçlü görüşme, ‘Türkiye ile değil bizimle müzakere ediyorsun’ demektir.”
New York ve Antalya’da neler yaşandı?
Erhürman, eleştirilere konu olan New York sürecini ayrıntılı anlattı. BM Genel Kurulu marjında Holguín’in kendisine Hristodulidis’in üçlü görüşme istediğini ilettiğini, kendisinin de “Amaç yedi maddeyi öldürüp 19 maddeyi masaya koymaksa bu oyuna gelmem” dediğini söyledi. Holguín’in dönüşümlü başkanlığın kabul edilmeye hazır olduğunu aktarması üzerine ise teyit istediğini anlattı: “Dönüşümlü başkanlığı ilke olarak kabul ettim, nokta diyecekse hemen geliyorum dedim. Geri dönüş olmadı.”
COP31 Antalya’da ise Hristodulidis’e sosyal bir görüşme önerdiğini, ancak vakti olmadığı yanıtını aldığını söyledi. Holguín’in Guterres de oradayken Antalya’da üçlü görüşme yapılmasını önerdiğini, Hristodulidis’in bunu da reddettiğini anlattı: “New York’ta görüşmedim diye ortalığı birbirine katanlar, Antalya’da Guterres oradayken üçlü görüşmeyi reddeden biri için ağızlarını açmadı. Ben çok rahatım.” Guterres’in Antalya’da Hristodulidis’in kulağına ne söylediği sorusuna ise “Bence ‘Holguín’in önerisini neden kabul etmedin? Buradayız, oturalım konuşalım’ demiştir” yanıtını verdi.
Göreve geldiği bir yıl içinde “taşları yerine oturttuklarını” söyleyen Erhürman, Türkiye ile ilişkileri bozmaya çalışanların hedefine ulaşamadığını, ilişkilerin “doğru zeminde, saygı ve dayanışmaya dayalı” olduğunu belirtti. BM Genel Sekreteri ile bir yıl içinde beşinci görüşmesini yapacağını, “2017’den bu yana dokuz yıllık diplomasisizliğin” açığını kapatmak için büyükelçilerle sürekli görüştüğünü anlattı.
Vatandaşlık alamayan çocuklar: “Bu bir insan hakkı ihlali”
Programın son bölümünde Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığı verilmeyen çocuklar meselesi ele alındı. Erhürman, bunu bir güven yaratıcı önlem olarak değil, doğum yeri esaslı ayrımcılık nedeniyle bir insan hakkı ihlali olarak gördüğünü söyledi: “Çocuğun, babasının, hatta bazen dedesinin, ninesinin doğduğu yerden hareketle ayrımcılık yapılıyor. Bu ihlali kaldırırsan sana daha fazla güvenmeye başlarım; güven yaratıcı olan budur.”
“Sayın Hristodulidis’ten yalvar yakar bir şey isteyecek değiliz; bu çocuklarımızın hakkı” diyen Erhürman, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde emsal bir davanın sürdüğünü, girişimleri sonucunda konunun BM ve AB insan hakları raporlarına ayrımcılık yasağı bağlamında girdiğini anlattı. Konuyu anlattığı hiçbir büyükelçinin bu uygulamayı savunmadığını belirten Erhürman, “Geçen her gün bazı çocuklarımızın hayatında geri döndürülemez sonuçlar doğuruyor. Amansız bir mücadele bu ve çok inanarak yürütüyorum” dedi.
Serdar Denktaş’ın Yüz Yüze’de dile getirdiği bölgesel pilot uygulama önerisi hatırlatıldığında ise “Her şey tartışmaya açıktır, yeter ki işin özü net olsun. İşin özü siyasi eşitliktir. Onun olmadığı koşullar azınlıktır ve Kıbrıs Türk halkı azınlık olmayacak” diye konuştu.































































































































































































