Kıbrıs Türk Sanayi Odası (KTSO) Yönetim Kurulu Sekreteri Yeşim Çıraklı Direl, sanayi sektörünün karşı karşıya bulunduğu yapısal sorunlara dikkat çekerek, enerji maliyetleri, iş gücüne erişim ve finansman olanaklarının sanayicilerin önündeki en önemli üç sorun olduğunu vurguladı.

   Elektrik teşvikinin yıllar içerisinde önemini kaybettiğini belirten Direl, sürdürülebilir ve uzun vadeli bir sanayi politikasına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

   Yeşim Çıraklı Direl, Kanal T’de Okan Veli Şafaklı’nın hazırlayıp sunduğu “Reel Sektör’ün Nabzı” programında sanayinin sorunlarını, üretim maliyetlerini, teşvik sistemini ve sanayi bölgelerinin geleceğini değerlendirdi.

“Elektrik teşviki yüzde 1’in altına düştü”

   Sanayicilere sağlanan elektrik desteğinin mevcut ekonomik koşullarda yetersiz kaldığını ifade eden Direl, geçmişte elektrik maliyetinin yaklaşık yüzde 30’una karşılık gelen desteğin, bugün yüzde 1’in altına gerilediğini belirtti.

   Elektrik teşvikinin halen 10 kuruş olarak uygulandığını aktaran Direl, artan maliyetler karşısında sabit tutarlı desteğin anlamını büyük ölçüde kaybettiğini söyledi.

   Direl, sanayicilerin yalnızca destek talep etmediğini, asıl ihtiyaçlarının öngörülebilir ve sürdürülebilir üretim maliyetleri olduğunu vurguladı.

   Enerji, işçilik, ham madde, navlun ve vergilerin üretim maliyetlerini doğrudan   etkilediğine işaret eden Direl, bu alanlarda kalıcı düzenlemeler yapılmadan sanayinin rekabet gücünün artırılmasının zor olduğunu kaydetti.

“Sanayici kendi imkânlarıyla güneş enerjisine geçmek istese de önü açık değil”

   Yenilenebilir enerji yatırımlarına da değinen Direl, sanayicilerin kendi mali imkânlarıyla güneş enerjisi sistemlerine geçmek istemeleri halinde dahi mevcut koşulların buna olanak tanımadığını savundu.

   Sanayide enerji maliyetlerinin düşürülmesi için yenilenebilir enerji yatırımlarının desteklenmesi gerektiğini belirten Direl, bu konunun hükümetlerin değişen politikalarına bağlı olmaktan çıkarılarak kalıcı bir sanayi politikası haline getirilmesini istedi.

KTSO'dan özel organize sanayi bölgesi çalışması

   Sanayi bölgelerinin mevcut durumunu da değerlendiren Direl, altyapı eksiklikleri, bozuk yollar, park sorunları ve düzensiz yapılaşmanın hem üreticileri hem de ülkenin yatırım ortamını olumsuz etkilediğini söyledi.

   Sanayi bölgelerinin yalnızca üretim yapılan alanlar değil, ülkeye gelen yatırımcıların ilk izlenimlerini edindikleri yerler olduğunu belirten Direl, bölgelerin kurumsal ve modern bir görünüme kavuşturulması gerektiğini ifade etti.

   KTSO'nun son genel kurulunda üyelerden gelen talepler doğrultusunda özel organize sanayi bölgesi oluşturulmasına yönelik proje çalışmalarına başladığını açıklayan Direl, sanayi bölgelerinin şeffaf, sürdürülebilir ve planlı bir yönetim anlayışıyla işletilmesinin önemine dikkat çekti.

    Programda sanayi bölgelerindeki işletmelerin yalnızca yüzde 17'sinin gerçek anlamda üretim yaptığı yönündeki değerlendirme de gündeme geldi.

   Direl, KTSO'nun son iki döneminde işletmelerin üretim kapasiteleri, kapasite kullanım oranları, pazar konumları ve rekabet koşullarına ilişkin veri temelli çalışmalar yürütüldüğünü ve bu çalışmaların tamamlandığını belirtti.

“Tüm siyasi partilere önerilerimizi sunacağız”

   Sanayi politikalarının hükümetlerden bağımsız şekilde uzun vadeli olarak planlanması gerektiğini ifade eden Direl, KTSO'nun bu doğrultuda bir hükümet programı önerisi hazırladığını açıkladı.

   Hazırlanan önerilerin tüm siyasi partilere sunulacağını belirten Direl, özellikle yeni yönetimlerin ilk 100 günlük icraat programlarında sanayicilerin taleplerine yer verilmesini beklediklerini söyledi.

    Direl, yeni yatırımlara verilecek teşviklerin, mevcut işletmelerin büyümesine yönelik desteklerin ve üretim hedeflerinin önceden belirlenmesi gerektiğini kaydetti.

“Finansmana erişim neredeyse imkânsız hale geldi”

   Sanayicilerin finansmana erişimde ciddi güçlüklerle karşılaştığını belirten Direl, mevcut kredi ve destek mekanizmalarının yalnızca dağıtılan kaynak miktarıyla değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

   Desteklerin işletmelerin büyümesine, rekabet gücünün artmasına ve genç girişimcilerin sürdürülebilir işletmeler kurmasına ne ölçüde katkı sağladığının incelenmesi gerektiğini ifade eden Direl, finansal desteklerde etki analizinin önemine işaret etti.

   Artan maliyetler ve enflasyon karşısında işletmelerin ayakta kalmak için büyük mücadele verdiğini belirten Direl, mevcut teşviklerin sanayicilerin ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kaldığını dile getirdi.

“Kuzey'de üretilen ürünler daha ucuz”

   Programın son bölümünde KTSO tarafından gerçekleştirilen fiyat araştırmasına da değinen Direl, araştırmadan çıkan sonucu, “Üretilen ürünler Kuzey'de ucuz, üretilmeyen ürünler çok pahalı” sözleriyle özetledi.

   Yerli üretimin piyasada fiyat dengesi oluşturduğunu belirten Direl, üretimin yalnızca ürün ortaya koymak anlamına gelmediğini, istihdam, ekonomik sürdürülebilirlik ve gelecek açısından da kritik önem taşıdığını vurguladı.

116 yıllık aile işletmesinden yeni marka yatırımı

   Programda ailesinin üretim geçmişine ve yeni yatırımlarına da değinen Direl, kökleri 1910 yılına uzanan aile işletmesinin bugün beşinci nesil tarafından sürdürüldüğünü anlattı.

   Lokum, çikolata ve kahve ürünlerini yeni bir marka altında buluşturduklarını belirten Direl, sanayi bölgesinde hayata geçirdikleri Monsho isimli yeni işletmeyle geleneksel üretim tecrübesini modern bir müşteri deneyimiyle birleştirmeyi hedeflediklerini söyledi.

   Yeni yatırımın iki yılı aşkın bir hazırlık sürecinin ardından gerçekleştirildiğini ifade eden Direl, sanayi bölgelerinin yalnızca üretim alanları olarak değil, sosyal ve ticari yaşamın geliştiği modern merkezler olarak da değerlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.