KKTC geçen hafta, çok da dikkati çekmeyen değişik bir olay yaşadı.
16 ülkeden 26 edebiyat dergisinin temsil edildiği bir kongre idi bu olay!
Vatan sütunlarına oldukça geniş biçimde yansıyan “IV. Türk Dünyası Edebiyat Dergileri Kongresi” sonunda bir de Sonuç Bildirisi yayınlandı.
Eminim ki bir çok kimse, bu etkinliğe “dudak kıvırdı.”
Bu satırları okuyanlar arasında da “dudak bükenler” olduğunu da biliyorum.
Olsun!
Herkes aklından memnundur.

Bir Ustanın Edebiyat Tanımlaması

Edebiyatın toplumsal/ulusal bellek yaratmada ne denli etkili olduğu çok iyi bilinir.
Bir ülkeyi, ulusu, halkı, toplumu tanıma/tanıtmakta çok güçlü bir araç olduğunu da!
Hep vurgularım: Dünya’nın temellerini sarsan bir devrim gerçekleştiren Lenin, “ben Rusya’yı romanlardan tanıdım” derken bu gerçeği dile getirmişti.
Kongre’de söylenen bir söz, edebiyatın işlevinin, bellek yaratmanın, tanımanın/tanıtmanın da ötesinde olduğunu gösterdi.
Kongre’ye katılanlar arasında 84 yaşındaki İranlı Cevat RIZA da vardı.
Cevat Rıza, bir edebiyatçı ve bir tıp doktorudur; ülkesinde çok tanınmış bir operatördür.
33 yıldır Tahran’da, Azeri Türkçesi ile Varlık adında bir dergi çıkarıyor.
Kongre’de Varlık dergisini nasıl çıkardığını, yaşadığı sıkıntıları, sorunları anlattı.
Bu arada, “tıp operatörlüğü ile edebiyat arasındaki farkı” anlattı.
Kendisine sık sık soruluyormuş bu konu!
Sorunun yanıtını da açıkladı:
“Cerrahlık (ve tabii genel olarak tıp) birey olarak insan hayatını, edebiyat ise bir milleti/halkı/toplumu kurtarır.”
Böylesi çarpıcı bir edebiyat tanımlamasını ilk kez duyduğumu itiraf etmeliyim.
Ayinesi İştir…
Cevat Rıza’nın bir kitaplık sözü için ne denebilir ki?
Bunu bizimkilere anlatmanın pek de kolay olmadığının ayırımındayım. Bu bakımdan konuyu fazla uzatmadan Kongre sonuçlarına da kısaca değineyim.
Bakın Kongre’de neler konuşulup karara bağlanmış:
• Türk halklarının edebiyatlarının karşılıklı tanıtılması için dergiler arası yazı değişimi yapılacak;
• Karşılıklı dergi değişimleri yapılacak;
• Türk Dünyası Edebiyat Yıllığı için çalışmalar başlatılacak;
• Türk halklarının değerleri olan ve doğum veya vefat yıl dönümlerinde anılan yazar va şairler Kongre üyesi dergilerde de yıl içerisinde tanıtılacak;
• Her dergi, Kazakistan Culduz Dergisi tarafından hazırlanacak olan Türk Dünyası Şiir Antolojisi’ne, kendi ülkesindeki edebiyattan örnekler gönderecek;
• KKTC’de basılan yayınların, Türkiye’ye ulaşmasında, gümrük duvarından kaynaklanan anlaşılmaz engel ve aksaklıkların kaldırılması için uğraş verilecek;
• Türk Cumhuriyetleri arasında kültür ürünlerinin serbest dolaşımı anlaşmalarının çok taraflı olarak imzalanması için çalışma yapılacak.”

Sonuç Bildirisi
Yazımın başında bir çok kimsenin bu yazıya konu Kongre için “dudak kıvırdı”ğını; bu satırları okuyanlar arasında da “dudak bükenler” olduğunu yazmıştım.
Varsın isteyenler “dudak büksün,” hatta “burun kıvırsın!”
Biz somut sonuçlar ala ala “bildiğimizi okumayı” sürdüreceğiz.