Son zamanlarda epeyce kitap çıkıyor ülkemizde!

            Benim gibi “kitap hastaları,” Türkiye’de çıkan kitapları da izlediği için “okunması gereken kitaplar” listesi kabardıkça kabarıyor.

            Bu bakımdan listeye alınan kitaplara okuma sırası gelmesi bazen uzuyor.

            Doç. Dr. Mehmet Demiryürek’in “”Nizam-Cedîd’den II. Meşrutiyete Osmanlı Reform Sürecinde Kıbrıs” kitabı da öyle oldu.

Kitabı ancak yakın zamanda okuyabildim.

            İlginç, birçok tarihsel gerçeğe açıklık getiren bir kitap!

Çok birikimim olduğuna inandığım bir çok konuda, yeni bilgilerle donandığımı söyleyebilirim.

Osmanlı’nın Reform Hareketlerinin

Buralarda Bayağı Yansıması Olmuş

            Elbette ki bir köşe yazısında kitabı ayrıntılarla anlatmak olanaksız.

Demiryürek’in kitabında bu daha da zor. O kadar ayrıntı var ki!

En iyisi bu bölüm başlıklarını vermek!

Kitap 4 bölüm ve her bölüm başlığı, bölümün içeriğini de anlatıyor.

Bölümler şöyle:

I.                    Bölüm: “Nizam-ı Cedîd Islahatı Ve Kıbrıs’a Yansımaları”

II.                 Bölüm: “Tanzimat Fermanı’nın Kıbrıs’ta Uygulanması”

III.               Bölüm: “1. Meşrutiyetin İlânı Ve Kıbrıs”

IV.              Bölüm. “Meşrutiyetin Yeniden İlanı Ve Kıbrıs”

Dört reform hareketinin de, bizim buralarda bayağı yansıması olmuş.

Özellikle, Demiryürek’in “Meşrutiyetin Yeniden İlanı” diye nitelendirdiği “2. Meşrutiyet”in yansımaları ilgimi çekti.

Malum!

O dönemde Kıbrıs, “sözde geçici” de olsa artık İngiliz Yönetimi’nde idi. Ama Kıbrıslılar hâlâ daha, “padişahçısı ile,” “hürriyetçisi” ile, “sapına kadar Osmanlı” idiler.

Dahası, Osmanlı da burasını “kendisinin” biliyordu ve Abdülhamit’in tarihe mal olmuş “hafiyeleri” ile “jurnal düzeni” bile, aynen Kıbrıs’ta da vardı.

20 Ağustos 1908 tarihli “Sünuhat” gazetesine göre, “Böyle hür bir memlekette senelerden beri namuslarını üç beş liraya satarak vatandaşlarımıza olmadık iftiralar eden ve Memalik-i Osmaniye’ye (Osmanlı ülkelerine) gidip gelen cezire (ada) Müslümanlarını bir takım yalancılıklar ile” istibdat memurlarının elinde zor durumlara düşüren Kıbrıs’taki hafiyeler, “alçak”tır.  

Ama bu işi para için yapanların maaşları, “ilan-ı hürriyet (hürriyetin/özgürlüğün ilanı) tarihinden itibaren kesilmiştir.”

Hafiyelere Ver Yansın

“Mirat- Zaman” gazetesinin 17 Haziran 1908 tarihli nüshasında hafiyelere, bir de şiir yayınlanarak ver yansın edilmektedir.

“Mirat- Zaman”ın 7 Eylül 1908 tarihli sayısında da, “Hafiye Sergisi” başlıklı bir şiir var.

24 dörtlükten oluşan bu şiirin, anlaşılabilecek bazı dörtlüklerini sizinle paylaşalım:

“Hafiye Sergisi

 Bilcümle bunda

Son Olarak

          Mehmet Demiryürek’in bu ilginç kitabını zevkle okudum.

            Böylesi kitapları okurken, Churchill’in “ne kadar ilerini görmek istersen o kadar geriye gideceksin” anlamındaki sözlerini anımsamamak mümkün değil!

            Özellikle bizim gibi, “toplumsal bellek” konusunda “vurdumduymazlığı” ve “zafiyeti” olan toplumlar için, bu ve bunun gibi kitaplar “ilaç” görevi yapıyor.

            Beynine, eline, kalemine sağlık Sayın Dinçyürek!