Kıbrıs sorununda olası yeni müzakere süreci öncesinde “siyasi eşitlik” ve “dönüşümlü başkanlık” konularındaki görüş ayrılıkları yeniden gündeme geldi.

Cumhurbaşkanlığı Müsteşarı Mehmet Dana, Cyprus Mail gazetesine yaptığı açıklamada, kapsamlı çözüm sonrasında kurulacak yapıda Kıbrıslı Türkler ile Kıbrıslı Rumlar arasında dönüşümlü başkanlığın, siyasi eşitliğin “vazgeçilmez bir unsuru” olduğunu söyledi.

Dana, siyasi eşitliğin, sınırlı sayıdaki belirli yetki ve ortak sorumlulukların birlikte kullanılmasını gerektiren yapının temelini oluşturduğunu belirterek, bu ilkenin pazarlık konusu yapılamayacağını savundu.

Geçmiş müzakere süreçlerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının temel nedenlerinden birinin siyasi eşitliğin müzakere konusu haline getirilmesi olduğunu ileri süren Dana, özellikle 2017'de Crans-Montana'da dönemin liderleri Mustafa Akıncı ile Nikos Anastasiadis arasında yürütülen süreçte bu konunun çıkmaza yol açtığını ifade etti. BM'nin 2017 tarihli raporunda ise Crans-Montana'da yönetişim ve güç paylaşımına ilişkin kalan başlıca konular arasında dönüşümlü başkanlığın da bulunduğu, konferansın sonuna gelindiğinde federal yürütme ve etkin katılım konusunda “neredeyse tam mutabakat” sağlandığı kaydedilmişti.

“Önce ilke olarak kabul edilmeli”

Dana, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin “bu kez farklı olmalı” yaklaşımından hareketle, dönüşümlü başkanlığın yeni müzakereler başlamadan önce ilke olarak kabul edilmesi gerektiğini söyledi.

Dönüşümlü başkanlığın ilke olarak kabul edilmesinin ardından görev sürelerinin uzunluğu ve uygulamanın diğer ayrıntılarının müzakere masasında ele alınabileceğini belirten Dana, bu ayrıntıların görüşmeler başladıktan sonra taraflar arasında müzakere edilebileceğini ifade etti.

Rum tarafı: Müzakere konusu olmalı

Rum Yönetimi Hükümet Sözcü Yardımcısı Yiannis Antoniou ise CyBC'ye yaptığı açıklamada, Kıbrıs Türk tarafının siyasi eşitliği “egemen eşitliği” de kapsayacak şekilde yorumladığını ileri sürdü ve bunun Rum tarafınca kabul edilemeyeceğini söyledi.

Antoniou, çözüm sonrasında dönüşümlü başkanlığın uygulanıp uygulanmayacağına müzakereler sonucunda karar verilmesi gerektiğini savundu. Kıbrıs Türk tarafının görüşmelerin yeniden başlaması yerine dönüşümlü başkanlığın önceden kabul edilmesinde ısrar ettiğini öne sürdü.

Erhürman'ın dört maddelik metodolojisinde de görüş ayrılığı

Taraflar arasındaki bir diğer görüş ayrılığı ise Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın dört maddelik metodolojisinin son maddesi üzerinde yaşanıyor.

Söz konusu yaklaşım, Rum tarafının yeniden müzakere masasından ayrılması durumunda Kıbrıs Türk toplumuna yönelik izolasyonların kaldırılmasının BM tarafından güvence altına alınmasını öngörüyor.

Antoniou, taraflara önceden belirlenmiş sonuçlar uygulanmasının müzakere motivasyonunu olumsuz etkileyebileceğini savunarak bu maddenin kabul edilemeyeceğini belirtti.

Dana ise söz konusu maddenin, olası yeni müzakere sürecinin Kıbrıs Türk tarafı açısından sonuçsuz kalmasını önlemeyi amaçladığını söyledi. 2004 Annan Planı referandumu ve 2017 Crans-Montana sürecine atıfta bulunan Dana, geçmiş süreçlerde anlaşmaya ulaşılamamasından Rum tarafını sorumlu tuttu. Bu değerlendirme Dana'nın taraflara ilişkin görüşünü yansıtıyor.

Gözler New York'taki temaslarda

Tufan Erhürman ile Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis'in gelecek hafta Birleşmiş Milletler'in üst düzey haftası dolayısıyla New York'ta bulunması bekleniyor.

Cyprus Mail'in aktardığı programa göre Hristodulidis, 23 Eylül'de BM Genel Kurulu'na hitap edecek ve ertesi gün BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile Kıbrıs sorununu görüşecek. Erhürman'ın da New York'a giderek Guterres ile görüşmesi öngörülüyor.