CUMHURBAŞKANLIĞI- MECLİS YERLEŞKESİ 5 MİLYARA MAL OLDU; GİRNE HASTANESİ 1.2 MİLYARA… AMA SADECE MAAŞA DEVLETİN BORCU 33 MİLYAR TL…

HEPİMİZİN PARASI MERKEZ BANKASINDA BİRİKTİ; 10 MİLYAR KAYNAK YİNE MAAŞA HARCANACAK. BU KAYNAK 2024 EYLÜL ÖNCESİ TAŞINMAZ MAL KOMİSYONU BORCUNU SIFIRLAYABİLİRDİ… NEDEN ÖNEMLİ?

Yanlış anlaşılmasın. Ben “13’üncü maaş ödenmesin” demiyorum. Konu bu olunca tüyü diken diken olanlar var… 2 dakika ayır, sonuna kadar oku… Tam tersini söylüyorum. 13’üncü maaş da, normal maaş da bu devletin yerel gelirleriyle ödenebilmeli.

Vergisini topluyorsan, ekonomiyi yönetiyorsan, bütçe yapıyorsan maaşını ödemek için her yıl Merkez Bankası’nın kapısına bakmayacaksın. Maaş cari giderdir. Cari giderin karşılığı cari gelir olmalı. Kaçak yaşamdan başla, gereksiz harcamalardan kurtul, normal bir ülke gibi…

Maalesef “hepimize ait” kaynaklar da sadece kamu çalışanına gidiyor. Merkez Bankası’nda oluşan milyarlar ise başka bir hikâye. Böyle kaynaklar bir ülkenin yıllardır çözemediği sorunları çözmek için kullanılmalı. Taşınmaz Mal Komisyonu mesela… Rakamları önümüze koyalım.

Elimizdeki en net TMK rakamı… Eylül 2024’te TMK Başkanı Növber F. Veçhi komisyonun o tarihe kadar 467 milyon 60 bin sterlin tazminata hükmettiğini, bunun 297 milyon 137 bin sterlininin ödendiğini açıklamıştı. Aradaki fark yaklaşık 170 milyon sterlindi.

Bugün ise rakam çok daha büyük. TMK’nın resmi verilerine göre 24 Eylül 2026 itibarıyla 3 bin 756 dosya sonuçlandırıldı ve toplam 768 milyon 469 bin 23 sterlin tazminata hükmedildi. Burada dikkat. 768,5 milyon sterlinin tamamı ödenmemiş değil.

Ne kadarı ödendi, bugün ne kadarı ödeme bekliyor? Güncel rakam kamuoyuna açıklanmıyor. İşte zaten sorunlardan biri de bu. Ama elimizde karşılaştırma yapabileceğimiz çok önemli bir ölçek var. 2024 Eylül öncesi için istenen rakam 170 milyon sterlin civarı…

2024’teki yaklaşık 170 milyon sterlinlik fark, bugünkü kurla yaklaşık 11,1 milyar TL. Merkez Bankası’nda bugün konuştuğumuz kaynak ise 10 milyar TL’nin üzerinde. Yani 2024 Eylül itibarı ile oluşan bu büyüklükteki kaynak, sıfırlanabilirdi… az bir şey mi?

Bir düşünün. Bu para yalnızca maaş ödemesinin finansmanında kullanılıp bir anda tüketilmek yerine, birkaç yıl sistemli biçimde TMK gibi stratejik bir alana aktarılsa ne olur? Dosyalar azalır. Mülkiyet üzerindeki belirsizlik azalır. Hukuki risk azalır.

Bitmedi… Taşınmaz malların geleceğine ilişkin güven artar. Ve en önemlisi… Kıbrıs Türk tarafının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından etkili iç hukuk yolu olarak kabul edilen en önemli mülkiyet mekanizmasını güçlendirirsiniz. Her yıl “ha kaldırıldı ha kalkacak” stresini çekmezsiniz…

13’üncü maaşa ayırdığınız para bir kez harcanır. TMK’ya ayırdığınız para ise yalnızca tazminatı ödemez; hukuki belirsizliği azaltır, ekonomiye güven verir ve Kıbrıs Türk tarafının mülkiyet meselesindeki elini güçlendirir.

TMK’ya kaynak ayırmayı sıradan bir borç ödeme meselesi olarak görmeyin. TMK, Kıbrıs Türk tarafının mülkiyet meselesinde sahip olduğu en önemli hukuki araç. AİHM, Demopoulos kararında TMK’yı tüketilmesi gereken etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul etti.

Ülkenin hukuki ve siyasi geleceğine para koymaktır. Üstelik TMK yalnızca bir örnek. Aynı mantıkla okulları depreme dayanıklı hale getirirsiniz. Sağlık altyapısını yenilersiniz. kanalizasyon yaparsınız. Üretimi finanse edersiniz. Sosyal konut üretirsiniz.

Çok basit bir hesap yapalım. Cumhurbaşkanlığı- Meclis yerleşkesi, cami ve peyzaj alanı ile 5 milyar TL’ye mal oldu. Girne Hastanesi türlü ekstra yatırımlara rağmen 1.2 milyara tamamlandı. Tam teşekküllü bir lise yerleşkesi 800 milyon TL’. 10 milyarla ne yapılabileceğini kıyaslayın…

Gelecekte devletin gelirini artıracak yatırımlara kaynak yaratırsınız. İşte benim itirazım burada. Büyük kaynakları sorun çözmek için değil, günü geçirmek için kullanıyoruz. Para gidiyor. Sorun kalıyor. Ertesi yıl yeniden para buluyoruz. Aynı sorun yine önümüzde.

Devletin hedefi çok açık olmalı. Maaşını kendi gelirinle öde. 13’üncü maaşını kendi gelirinle öde. Cari giderini kendi gelirinle karşıla. Büyük kaynaklarını ise ülkenin birikmiş sorunlarına ayır. Hukuki dönüşüme. Fiziki dönüşüme. Ekonomik dönüşüme.