Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasında kurulması planlanan elektrik bağlantısı Great Sea Interconnector (GSI) projesinde yeni gelişmeler yaşanıyor. Atina ve Paris’in, Türkiye’nin bölgedeki itirazları ve Doğu Akdeniz’de gerçekleştirilecek yeni deniz tabanı araştırmaları nedeniyle kablonun güzergâhında değişiklik yapılmasını değerlendirdiği bildirildi.

Yunanistan’da yayımlanan Kathimerini gazetesinin haberine göre, Yunanistan ve Fransa GSI güzergâhında “sınırlı bir yeniden tasarım” yapılması gerektiği konusunda görüş birliğine vardı.

Atina’nın aynı zamanda Girit’in güneyi ve batısındaki Yunan karasularını 12 deniz miline çıkarma seçeneğinin zamanlamasını değerlendirdiği öne sürüldü.

Türk deniz parkının bulunduğu bölgeden kaçınılacak

Üzerinde çalışılan yeni güzergâhın, Ankara’nın 15 Ağustos’ta Meis’in güneyinde ilan ettiği “Fethiye-Kaş Deniz Parkı” kapsamındaki bölgelerden kaçınacak şekilde planlanması öngörülüyor.

Habere göre amaç, Türkiye’nin bölgede yetki iddiasında bulunarak faaliyetlerin durdurulmasını talep etmesi ihtimalini azaltmak ve elektrik bağlantısı projesinin önüne yeni engeller çıkmasını önlemek.

Yunan tarafının söz konusu değişikliği herhangi bir Türk yetki alanının tanınması şeklinde değerlendirmediği, kararın projeye ilişkin jeopolitik ve operasyonel risklerin azaltılmasına yönelik olduğu kaydedildi.

Ankara “izin” konusunda ısrarcı

GSI projesindeki temel anlaşmazlıklardan birini Türkiye’nin deniz yetki alanlarına ilişkin tutumu oluşturuyor.

Kathimerini’nin aktardığına göre Ankara, çalışmalar konusunda Türkiye’ye yalnızca bildirimde bulunulmasının yeterli olmadığı görüşünde. Türkiye’nin kendi yetki alanında olduğunu değerlendirdiği bölgelerde yapılacak faaliyetler için Ankara’dan izin alınması gerektiğini savunduğu belirtiliyor.

Bu durum, GSI kapsamında gerçekleştirilmesi gereken deniz tabanı araştırmalarının yeniden başlaması öncesinde önem taşıyor.

Projenin bir sonraki kritik aşamasının, Kaşot ve Karpaz’ın doğusundaki bölgelerde yapılacak çalışmalar olduğu belirtiliyor. Araştırmaların bir Fransız gemisi tarafından gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Atina-Paris hattında yoğun görüşmeler

Yunanistan ve Fransa’nın, bölgede yeni bir gerilim yaşanmadan projenin sonraki aşamalarının nasıl ilerletilebileceği konusunda temaslarını sürdürdüğü bildirildi.

Haberde, Fransız tarafının çeşitli öneriler sunduğu ve bu önerilerin ortak noktasının, çalışmaların sorunsuz gerçekleştirilebilmesi için en azından Türkiye’nin fiilî toleransının gerekli olduğu değerlendirmesi olduğu aktarıldı.

Sorunun yalnızca GSI elektrik kablosuyla sınırlı olmadığına da dikkat çekildi. Son dönemde Ege’de veri kabloları için araştırma yapan gemilere yönelik Türk müdahalelerinin kaydedildiği ileri sürülürken, bu gelişmelerin GSI kapsamında yapılacak yeni çalışmalar konusundaki endişeleri artırdığı belirtildi.

Girit çevresinde 12 mil seçeneği

Atina’nın gündemindeki bir diğer başlığın ise Yunanistan’ın karasularının genişletilmesi olduğu bildirildi.

Habere göre Yunanistan, Kaşot ve Karpaz’ın doğusunda yeni deniz tabanı araştırmaları başlamadan önce Girit’in güneyi ve batısındaki karasularını 12 deniz miline çıkarabilir.

Böyle bir adımın, Türkiye’nin Ege dışındaki bir bölgede vereceği tepkinin görülmesini sağlayabileceği değerlendirmesi yapılıyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 1995 tarihli kararı, Yunanistan’ın Ege’de karasularını 12 deniz miline çıkarması halinde hükümete askerî tedbirler dahil gerekli görülecek önlemleri alma yetkisi veriyor. Yunanistan’da bu karar yaygın olarak “casus belli” olarak nitelendiriliyor.

GSI çalışmalarının yeniden başlatılması ile olası 12 mil kararının, önümüzdeki aylarda şekillenebilecek daha geniş bir Doğu Akdeniz denkleminde birlikte değerlendirildiği belirtiliyor.

Kıbrıs projenin merkezinde

Gelişmeler Lefkoşa’yı da doğrudan ilgilendiriyor. GSI’ın kritik bölümünü, Kıbrıs’ı Yunanistan üzerinden Avrupa elektrik sistemine bağlaması planlanan hat oluşturuyor.

Kathimerini’nin haberinde, Kıbrıs tarafında projenin ekonomik getirileri ile taşıdığı jeopolitik riskler arasındaki denge konusunda soru işaretleri bulunduğuna da dikkat çekildi.

Önümüzdeki dönemin proje açısından kritik olması bekleniyor. Kablonun nihai güzergâhı, yeni deniz tabanı araştırmalarının gerçekleştirilmesi ve Atina’nın karasularını 12 deniz miline çıkarma konusunda vereceği karar, aynı jeopolitik denklemin farklı başlıkları olarak öne çıkıyor.