Daha önce de bir kitap çalışması içinde olduğumdan kısaca söz etmiştim.
İşte o çalışma dolayısıyla, yeni kitaplar yanında, daha önce okuduğum bazı kitapları yeniden okuyorum.
Bu kitaplardan biri de, 1878’de Ada’da başlayan İngiliz Yönetimi’nin bürokratlarından birinin eşi olan Esme Scott – Stevenson’un “Kıbrıs’taki Evimiz (Our Home in Cyprus)” adlı kitabı oldu.
Cafer Ertuğrul ile Şeref Turan’ın Türkçeleştirdiği kitap, Ulvi Keser tarafından yayına hazırlandı ve 2009’da Kıbrıs Türk Kültür Derneği Genel Merkezi tarafından basıldı.
“Şeytan Ayrıntıda Gizli”
Bir kitabı tek bir gazete yazısı ile tanıtmak kolay ve mümkün değil!
Hele içerikli bir kitap ise!
Öyle kitaplar vardır ki değil her sayfasında, her cümlesinde bir şeyler bulursunuz.
Hani “şeytan ayrıntıda gizlidir” denir ya! Onun gibi!
Roman için de “ayrıntı sanatıdır” diyenler vardır.
Bu kitap da öyledir. Ayrıntılıdır ve derinliği vardır. Bir kadın olarak yazar, gözlem, izlenim ve düşüncelerini içinden geldiği gibi yazıvermiş.
Bunu, “şahsen yaptıklarımı ve gördüklerimi bütün doğruluklarıyla açık ve sarih bir şekilde kitabımda anlatmaya çalıştım. İlmi ve akademik bir yazıya teşebbüs etmem gereksiz olacaktı. Mamafih, kendi tecrübelerimi dürüst olarak anlatabiliyorum” biçiminde anlatıyor.
Yazar iyi ki kendi deyişiyle ilmi ve akademik” bir kitap yazmamış. Kendisini, kendi anılarını anlatmış.
Bu biçimde bize 1878 sonrası Kıbrıs’ı hakkında, hazine değerinde bilgiler aktarıyor.
Kitabın İçeriği
Kitabın içeriği konusunda fikir vermesi için bölüm başlıklarını aktarayım:
Editörden, Sunuş, Larnaka, Lefkoşa, Yeni Evim, Kıbrıs Sıtması, Bellapais ve Lapta,Girne’de Hayat, Yeni Yönetim, Kıbrısın Hanımları, Kıbrısvari Evimiz, Hilarion Dağı, Mahkeme Binası, Beyaz Manastır, Miskinler (Cüzamlılar) Köyü, Mirtou ve Manastırı, Morphou (Güzelyurt) ve Lefka (Lefke), Cikko (Kykko) Manastırı, Kseropotamus – Bir Kıbrıs Düğünü, Larnaka’yı Tekrar Ziyaret, Leymosun – Kıbrıs Şarapları, Dağlara Doğru Yolumuz, Olimpus Dağına Tırmanış, Doğuya Doğru Seyahat Akantu, Kantara ve Salamis, Mağusa, Karpaz: Son Keşfimiz, Sonuç.
Rumların Rus Sevdası
Kıbrıs sorununda Rusları, her dönem ve koşulda Rumların yanında görmek, zaman zaman şaşırtıcı ve eşyanın tabiatına ters oluyor.
O kadar ki, uluslararası ilişkilerde az görünen bir “gelenekselleşme” söz konusudur.
Son petrol ve doğal gaz bunalımında da öyle oldu.
Bu tarihsel ve köklü “Rus – Rum” sevişmesi dolayısıyla, yazar Esme Scott – Stevenson’un 1879’daki bazı izlenimleri/saptamaları dikkatimi çekti.
Yazar, “Rumların Yunanlılardan farklı oldukları, hatta iki ayrı ırk olarak addedilebilecekleri” yanında, Rumlarla ilgili ilginç ve aslında bilinen şeyler de söylüyor, ama benim vurgulamak istediğim onlar değil! Sonuçta insanlar kendilerini ne görmek istiyorlarsa ona saygı duymak gerekir.
Şunu vurgulamak isterim mesela:
“Rumların bize (yani İngilizlere) içgüdüsel ve gizli nefret hisleri olduğu görülüyor ve hiç değişmeyen muhalefet duyguları vardır. Bize korku ile karışık kıskançlıkla bakıyorlar ve Ruslarla mukayese edildiğimizde kendimizi daima ikinci planda buluyorduk.”
Bunun kiliseden kaynaklandığını, kilise mensuplarının “Rusyanın kesinlikle kilisenin başında olduğu düşüncesiyle eğitildiklerini,” Rus ajanlarının “yavaşça ve kesinlikle Kıbrıs’a temel attıklarını” da belirtir yazar!
Yorumu siz yapın!
Son Olarak
Yazarın Türklere bakış açısını da merak ediyorsunuz her halde!
“Türkler dürüst, mütevazi, ağırbaşlı, şerefli, cesur, basit, koyu dindar ve amirlerine karşı çocukça itimat hislerine sahip, yuvasını seven, hayvanlara karşı sevgisi olan kimselerdir. En fazla dikkati çeken meziyetleri de temiz ve kültürlü insanlar oluşlarıdır. Şayet Tanrıya yaklaşım temizlikle olmuş olsaydı, eminim ki Türkler en kutsal kimseler olacaklardı; çünkü Kıbrıs’ta yaşadığım müddet hiçbir an ’Pis Türk’e’ tesadüf etmiş değilim.”
Öyle diyor Esme Scott – Stevenson!
Çok merak ediyorum, değerleri, değer yargıları altüst olan Kıbrıslı Türkler için bu gün de benzer şeyleri söyler miydi?
Bunun yorumunu da size bırakıyorum.