“Anne, eğer tabağımdaki yemeği bitirmezsem, ayıp mı olur yoksa günah mı? “
“İkisi de… “diye yanıtladı annesi. Küçük kız tatmin olmamıştı;
” Bazen günah diyorsunuz, bazen ayıp. Örneğin birisine yalan söylemem ayıp mı sayılır, yoksa günah mı? “diye tekrar sordu annesine.
” Ayıp! “ dedi annesi.
Ayıp ve günah arasındaki farkı ve ortak yönleri bulmaya çalışıyordu küçük kız kendi dünyasında, o yıllarda.
Nelerin ayıp olduğuna dair yazılı bir liste yoktu, ama yazmaya kalksa, herhalde uzun bir liste olurdu. Yazılı liste olsa buna bakarak insan, ayıp olan şeyleri yapmamaya özen gösterir miydi?
Aslında gerçek olan şu ki, yaşanılan yıllara, ülkelere, kültürlere, hatta aynı ülkedeki farklı gruplara göre değişebiliyor ahlaki değerler.
Fakat bazı ahlak kuralları vardır ki, o kurallar evrenseldir, değişen sosyal yaşamla değişmezler. O kuralların dışında hareket ettiğinizde toplum sizi yargılar. Bu kurallar, etik kurallar olarak adlandırılır.
Bazı mesleklerde etik kurallar çok önemlidir. Tıp mesleği örneğin, etik kurallara her zaman uyulmayı gerektiren bir meslek dalıdır ve bu kurallar Hipokrat zamanından beri bilinir. Tüm ülkelerde ,”Tıbbi etik kurul’lar” vardır ve bu kurullar, etik dışı davranan hekimi yargılar. Uyarı cezasından tutun da, meslekten men cezasına kadar çeşitli cezalar verir.
Siyaseti ele alacak olursak; siyasette uyulması gereken etik kurallar nelerdir veya bunlara ne derece uyuluyor?
Ülkemiz siyasetine bir bakalım,
“Oy satın aldık!...” “Parayla oy satıyorlar!…” denmişti, geçtiğimiz seçimlerde.
Bunun ima edilmesi veya düşüncesi bile ne kadar ahlak dışı. Ama dikkat ederseniz, bu davranış çok sıradan olmasa bile, sıradanlaşıyor. Birkaç seçim sonra da artık sözü bile edilmeyecek. Seçim yarışı içinde herkesin başvurabileceği bir durum olarak görülecek.
Geçtiğimiz seçimden sonra, bu konuyla ilgili Meclisimizde araştırma komitesi kurulmuş ama maalesef neticelendirilmemişti. Önümüzdeki seçimde aynı şeyin tekrarlanması halinde, komitenin kıurulmasına bile gerek duyulmayacağının göstergesidir bu aslında.
İleride eğer hehangi bir siyasetçi, bir makama gelmek için halka gerçek dışı vaatlerde bulunursa ve bu makama geldikten sonra da adeta halkla dalga geçer gibi, tam tersi uygulamalar yaparsa, ne derece önemsenecek veya eleştirilecek?
Önümüzdeki yıllarda, bir milletvekili seçildiği partisinden şahsi menfaat için başka partiye geçerse, ayıplanacak mı?
Kanıksama diye bir olay var. Bir etik dışı olay sık sık tekrarlanırsa kanıksanılıyor. Toplumun etik değerlerinin dışında bir davranış , ilk kez sergilendiğinde tepki doğar, fakat tekrarlandığında artık önemsizleşir, sıradanlaşır. Tıpkı şiddet gibi…
Eğer alışık değilse toplum şiddete, çok büyük tepki alır halktan, basında sıkça söz edilir, eleştirilir, lanetler yağdırılır. Sıklaşırsa bu tür olaylar, artık önem sırası aşağılara düşer.
Etik dışı davranışlar da yaygınlaştıkça, bu değerleri çiğneyen kişi sayısı artıyor. Böylelikle, “Yaptığın ahlak kurallarına uymuyor!...” diyenlere ve eleştirenlere de kendi yaptıkları hatırlatılıyor. Kimsenin kimseyi eleştirecek yüzü kalmıyor.
Bu da toplum değerleri ve bütünlüğü açısından çok tehlikeli bir durum. Etik değerlerdeki erozyonun büyümesinin önüne geçilmezse, toplum yaşamına açacağı zararların telafisi mümkün olmayabilir.
Bireyler olarak hepimizin yaşam kalitemizin artmasında, temiz siyasetin önemini düşünecek olursak, bence sağlıkta olduğu gibi, siyasette de bir “Siyasi Etik Kurul” gerekli.
Siyasi partilerden ve her türlü siyasetten tamamen bağımsız ve saygın olması gereken bu kurul, gelen şikayetleri değerlendirip, siyasetçiler hakkında uyarıdan, siyaset yasağına kadar yaptırımlar uygulayabilmeli.
Siyasetçiler, sadece kendi vicdanlarına ve halka değil, aynı zamanda yaptırım gücü olan bir etik kuruma karşı da kendilerini sorumlu hissederlerse, belki o zaman siyasi kirliliğin önüne geçebiliriz diye düşünüyorum.