Yeniden merhaba. Geçtiğimiz günlerde açıklanan KKTC 2021 Hanehalkı işgücü verilerini incelerken farkettiğim değişimleri aktarmak ve kimsenin dikkatini çekmeyen noktaları sizlerle paylaşmak için birlikteyiz.

Bu yazıyı yazıp yazmamayı çok düşündüm. Çok samimi söylüyorum yazıyı altı defa yazıp beş defa sildim ve sonunda yazmaya karar verdim. Böylece uzun yıllar hemen her kademesinde çalışmış olduğum Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına dolayısı ile devlete ve ilgili tüm kesimlere karşı taşıdığım sorumluluğu yerine getirmiş olacak söyleyip “kurtulmuş” olacaktım.

 2017-2021 KKTC İşgücü Piyasası temel veriler

2021 Hanehalkı İşgücü verilerine göre KKTC’de işgücüne katılım oranı yüzde 43.8’e düşerek sanırım sekiz yıl sonra ilk kez yüzde ellinin altına gerilemiş oldu. Bu yetmezmiş gibi ülkedeki istihdam oranı da bir önceki yıla göre yaklaşık 6 puan düşerek yüzde 40.4 oldu. Ancak nedense bu durum ülkede hiç gündem olmadı kimse bu konuda tek söz söylemedi ve üç maymunu oynamayı tercih etti.

Peki bu iki kavramın yüksek veya düşük çıkması ne demektir? Ülkedeki istihdam oranının ve işgücüne katılım oranının düşmesi ne anlama gelmektedir?

İşgücüne katılım oranının düşmeye başlaması en basit anlatımla ekonomik gidişatın iyi olmadığını dolayısı ile işgücü piyasasının etkinliğini yitirmeye başladığını, yeni istihdam yaratmada sorunlar yaşandığını hatta bu oranın biraz daha düşmeye devam etmesi halinde istihdam edilenlerin bile işten çıkarılmaya başlanabileceğini ortaya koymaktadır. Kısaca işgücü piyasasında işlemeyen bir sürecin yavaş yavaş kendini gösterdiğini işaret etmektedir.

İşgücüne katılım oranının yüksek olması ise, çalışma çağındaki nüfusun işgücü piyasasına girme eğilimi gösterdiğini, işgücü arzının işgücü piyasasından gelir elde etmek yönünde hareketli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede işgücüne katılma oranının yüksek olması işgücü piyasasının etkin olduğunu göstermekle birlikte istihdam oranı ile beraber değerlendirilmesi gereken bir göstergedir.

Kanımca 2021 KKTC Hanehalkı işgücü anket sonuçları üzerinde mutlaka durulması gereken yaratabileceği olumsuz sonuçları açısından da acil ve derhal önlem alınması gereken konuların en başında gelmektedir.

Ülkedeki İşgücünün genel bir görünümünü çıkartabilmek için işgücüne katılım, istihdam ve işsizlik oranlarına, cinsiyet eşitliği, eğitim durumu, sektörler arası dağılım gibi göstergelere bakmak çoğu zaman yeterlidir. Bu tür bir analiz için gerekli verilerin çoğu da Hane halkı İşgücü Anketlerine dayanmaktadır.

Bu anketleri anlayabilmek, işgücü piyasasının ne durumda olduğunu görmek ve genel ekonomik gidişatı kestirebilmek için bazı kavramların ne demek olduğunu iyi bilmek şarttır. Bunların en başında da işgücüne katılım oranı ile ülkedeki genel istihdam oranı kavramları gelmektedir.

Bu kavramları kısaca şu şekilde izah edebiliriz.

Bir ülke nüfusunun çalışma çağında olduğu kabul edilen nüfusunun çalışma arzusunda olup işsiz olanlarla halen çalışmakta olanların oluşturmuş oldukları toplama işgücü denir. İşgücünün çalışma çağındaki nüfusa oranına da işgücüne katılım oranı denmektedir. İstihdam Oranı ise  aktif nüfusun yani aktif çalışmaya uygun olan nüfusun, ne kadarının çalıştığı bilgisini vermekte olup istihdam edilen aktif çalışan nüfusun, çalışma yaşı ve ülke nüfusuna olan oranı baz alınarak belirlenmektedir.

Bu duruma gelmemize pandeminin yaratmış olduğu küresel krizin mutlaka etkisi olmuş ve KKTC İşgücü piyasası etkilenmiştir. Ancak Yapısal sorunlarımızı çözmedeki isteksizliğimiz ve siyasi istikrarsızlıklar bizim ülke olarak bu krize hazırlıksız yakalanmamıza yol açmış genelde ülke ekonomisi ve işgücü piyasası dış şoklardan çok daha fazla etkilenmiştir.

Evet ülkedeki işgücü piyasasında durum bu. Bu aşamada ne yapabiliriz? Veya bu sorunu çözmek için neler yapmalıyız?

Kısa ve orta vadede yapılacaklar olmakla birlikte bunların çoğu maalesef bazı maliyetlere katlanmaya hazır olup olmadığımızla ilgilidir ve geç atılmış her adım daha büyük maliyet ve sosyal sorun olarak karşımıza çıkacaktır. Bunu bilmeli ve hazırlıklı olmalıyız. Aksi durumda ise sosyal güvenlik fonlarında en başta da sosyal sigortalar sisteminde içinden çıkılmaz açıklar her ayın maaş ödeme günü yüzümüze vuracaktır.