Poli'den Hasan Karlıtaş Mavi Köşk'ün efsanesini yazdı:

MAVİ KÖŞK, Kaçakçının Köşkü veya Makarios’un avukatı Paolides (Pavlides)’in evi. Burası, hakkında anlatılan abartılı söylenceleri ile, gizem ve sır yükü, yükseltilen ilginç bir mekan. Mavi Köşk, ona yüklenen doğru veya yanlış anlamların da yaratmış olduğu bu etki ile her geçen yıl artan bir ilgi ile ziyaret edilmekte. Kulaktan kulağa yayılan ve kulağa hoş gelen bu anlatımlar, ziyaretçi ilgisinin en büyük nedeni. Mavi Köşk, onu ziyaret eden herkesi bir şekilde etkisi altına almış olsa gerek ki, Kıbrıs’ta yaşayanların büyük bir bölümü burayı ziyaret etmiş durumda. Türkiye’den gelen kişilerin de ziyaret listelerinin en başında yer alıyor. Yabancılar ise, Avrupa da benzeri çok sayıda yapı örneği olduğundan, daha ziyade Kıbrıs’taki arkeolojik yerleri tercih etmekte…

MAVİ KÖŞK’te gerçek diye anlatılan yalanlardan seçmeler, burasının sırlarla yüklü bir olduğu intibasını yaratıyor. Peki Mavi Köşk gerçekten sırlarla yüklü bir yer mi? Tüm bu ayrıntılar gizemli bir geçmişi mi anlatıyor. Yoksa uydurmadan ibaret mi?

Tepebaşı, Çamlıbel ve Kormacit (Koruçam) köyü arasında yer alan, askerin kontrolünde ziyarete açık olan Mavi Köşk’ün mimari özelliklerini incelediğimiz zaman, burasının 20. yüzyılın Akdeniz, İtalya ve Kıbrıs mimari teknikleri birleştirilerek 1957 senesinde inşa edildiğini görürüz. Döneminin en modern evlerinden birisi olan, iki katlı Mavi Köşk, karadan ve havadan görülmeyen her biri farklı tasarım ve renkteki, odalardan oluşmakta. Söylenceye göre, Kıbrıs doğumlu İtalyan asıllı bir Rum olan Paoulidis’in yaşamı, silah kaçakçılığı da yapan Macariosun avukatı olarak lanse edilmekte. Paoulides’in bu evde, mafya ile gizli toplantılar yapıp, aynı zamanda burayı aşk yuvası olarak da kullandığı anlatılmakta. Bunların doğruluk payı ne kadardır?

KÖŞK ziyaretçilerine anlatılan, meşhur ELMA hikayesinin üstün bir hayal gücünün ürünü olduğu aşikardır. Anlatılanlara göre, “Paolidis dönem dönem evinde partiler düzenlerdi. Odasının balkonundan, havuzda yüzen kişilerin veya havuz etrafındaki kişilerin, yakalaması için ısırdığı elmayı o bölgeye atarmış. Bu elmayı yakalayan kişi ile de, ister kadın ister erkek olsun, geceyi birlikte geçirirmiş.” “Yaratıcı bir hayal gücüne “ sahip kişinin kalaminden çıkan bu cümleler rehberlik görevi üstlenen askerler tarafından, ziyaretçilere anlatılmakta. Bu tarz yerlerde, yerine göre efsane, söylence, hikaye anlatılması dinleyenler açısından hoş olsa da, abartı sınırlarını zorlamamak gerek diye düşünüyorum. Ayrıca bu evde bulunan pembe renkli bir bornozdan dolayı Paolides’in homoseksüel olduğu şeklindeki bilgilerin de yansıtılması kanımca doğru değildir. Tabii ki bunun gibi doğruluğundan emin olunamayan çok sayıda yanlış bilgi, rehberlik ve anlatım dersi alırken bizlere ilk öğretilen bilgilerden ile ters düşüyor.  “Doğruluğundan emin olmadığınız bilgileri asla söylemeyiniz. Yanlış bilginin yayılması çok kolaydır. Gruplarınız farklı din, ideoloji, yaş ve eğitim gruplardan oluşacağı için muhakkak surette farklılıklara ve kültürel hassasiyetlere saygı göstererek, objektif anlatıma önem veriniz.”

Bilgi veren askerler eskiden çok propagandist cümleler kullanıp, Paolidis’i Pembe bornoz giyen ve elma hikayeleri gibi dinleyicileri yanlı anlatımlarla etkiliyorlardı. Gitmeyeli uzun zaman oldu. Ancak gidenlerden öğrendiğim kadarı ile benzeri anlatımlar halen devam etmekte. “Silah kaçakçısı Pavlides, Türklerin masum kanını akıtıp onlar acılar çekerken, o bu mekanda zevki sefa sürüyordu… 1986 senesinde İtalya’daki bir mafya toplantısında öldürüldü. Hak yerini buldu…” gibi cümleler anlatım yapılırken objektif olma ilkesi ile tamamı ile terstir. Karşımızdaki grubun farklılıklarına dikkat ederek anlatımlar dengeli bir biçimde şekillendirilmelidir. Mavi Köşk’teki Tanıtıcı bilgi panosunda bu ifadelerin bir bölümünün halen yer alması düşündürücüdür.

MAVİ KÖŞK ile ilgili anlatılan ve adeta “şehir efsanesi”ne dönüşen bazı bilgileri sizler için toparladım. Yorumsuz yazıyorum…

·         Paolides hiçbir noktadan görünmeyen ve içerisinde gizem yüklü odalar ve geçitler olan bu köşkü yakın bir mimar arkadaşına yaptırmış, köşkün inşası tamamlanınca da yeri kimse tarafından bilinmesin diye arkadaşını öldürtmüş.

·         Evin her bir odası farklı renkte dekore edilmiş, taverna da herkes kaldığı odanın rengindeki masa ve sandalyedeki yerini alıyormuş. Taverna’daki dekorasyonda kullanılan ayrıntılar, Paoulides’in astrolojiye be burçlara olan merakını ortaya koyuyor.

·         Yatak odasının iki penceresi var. Birinden gün doğumunu diğerinden gün batımını izliyormuş. Yatak odasının arkasındaki gizli geçit, İngiliz evlerine çıkıyormuş. Paoulides 1974’te bu geçidi kullanarak kaçmış.

·         Günümüze ulaşan bilinen tek fotoğrafında, başında şapkası, ağzında sigarası ve bazılarına göre alaycı, bazılarına göre ise mutlu bir eda ile gülümsemesi yansıyor.

·         Köşkün dekorasyonunun her aşamasında ince estetik anlayışı hakimdir.

·         Müzik odasının hemen yanında yer alan havuzunda, dönemin ünlü aktristlerinden Sophia Loren’in süt banyosu yaptığı anlatılır.

·         Paolides sanata düşkün bir kimse olarak, evini birçok sanat eseri ile donatmıştır. Paha biçilmez tablolar, biblolar, içki dolapları, el işi İran halıları, ayrıca kendisine ait kara kalem çalışmaları da bulunmakta ve bu evde sergilemektedir.

·         Kendisine Fransız bir ressam tarafından 1971 senesinde hediye edilen, nereye giderseniz gidin, gözleri ve ayak uçları sizi takip eden, üç boyutlu Meryem ana tablosu, köşkteki ilginç ayrıntılardan birisidir.

·         13 sayısının gizemli etkisi her yerde karşınıza çıkar. Odalar, basamaklar, köşeler, havuzdaki fıskiyeler, köşkün krokisi…

·         Mavi Köşk ile ilgili anlatılan diğer ayrıntılar şunlardır; çalışır durumda olan 1957 yapımı Westinghouse marka merkezi klima sistemi, özel olarak Uzakdoğu’dan getirtilen dokuz boyutlu güvenlik aynası, kuş tüyü yastıklı stres koltukları, mevsime göre renk değiştiren bukalemun derisinden içki dolabı, kristal şarap bardakları, İtalyan el işi yer döşemeleri, istenirse 24 saat şarap akan aslanlı çeşmesi, üzerine oturulduğu zaman ara ara hareket edip kişiyi uyutmayan sandalye, köşkün birçok yerinde bulunan günah çıkarma noktaları, Deprem uyarı cihazı, deprem habercisi “denge heykeli”, Köşkle bir bütünmüş gibi görünen ancak depremde yıkılmaması için köşkten ayrı olarak ve farklı bir teknikle yaptırılmış deprem odası.

·         Bahçede sesin yankısının dinlendiği ve belki de avukatlık mesleğinde hitabetin öneminin de anlatıldığı önemli davalara hazırlandığı yankı bölümü ve göz şeklindeki günümüzde dilek havuzu olarak kullanılan eser göze çarpan diğer detaylardır.

·         Köşk 1974 Kıbrıs Barış Haretı’ndan sonra ele geçirilmiş, köşkteki para kasasında 20 sterlin para ve bir altın anahtar bulunmuş. Ancak bu anahtar köşkün bütün kapılarında denenmiş ve hiçbirini açmamış. Bu anahtar Padora’nın kutusunun anahtarı olabilir mi ?

·          Köşkte bulunan ipeksi bir perde, çekildiği zaman dışarıdaki su şırıltısını kesiyor.

·         Geyik derisinden yapılan çalışma masası ve sandalyesi Macariosun özel hediyesi olduğu hatta 1974 sonrasında Paolidis’in manevi değerinden ötürü bunu talep ettiği ancak gönderilmediği de anlatılır.

İlginç bir mekan olan, “Mavi Köşk” hakkındaki söylenceleri duymak istiyorsanız, gelin, görün, keşfedin, söylenenlere inanıp, inanmamak size kalmış. Gelmişken Kıbrıs’taki Maronit kültürünün yaşatıldığı Kormacit köyüne uğramak, güzel bir seçenek olabilir. Hatta Sadrazamköy, Kayalar bölgesindeki bakir güzellikle de selamlaşmak, ruhunuza iyi gelecektir. İyi pazarlar…