DOĞU AKDENİZ’DE YENİ BİR SAYFA AÇILACAKSA, BUNUN YOLU ASKERÎ YIĞINAKLARDAN VE DIŞARIDAN MEDET UMMAMAKTAN GEÇMİYOR. RUM LİDERLİĞİ DERS ÇIKARMALI

KIBRISLI TÜRKLERİN EŞİTLİĞİ GÖZETİLMELİ; İKİ TOPLUMUN ORTAK ÇIKARLARI BÜYÜTÜLMELİ. BÖLGESEL İŞ BİRLİĞİ, ADADA ÇÖZÜM ARAYIŞINA DA GERÇEK BİR ZEMİN HAZIRLAYABİLİR

Farklı bir süreç başladı. Libya Temsilciler Meclisi’nin 2019’da Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını onaylaması, Doğu Akdeniz’deki tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. Bu adım Ankara ile Trablus arasındaki iş birliğini güçlendiriyor.

Yunanistan, Güney Kıbrıs ve Avrupa Birliği’nin tepkisi gecikmedi. Tartışma yine deniz yetki alanlarına, adaların bu alanlardaki yerine ve Doğu Akdeniz’de kimin söz sahibi olacağına dayandı. Türkiye ile Libya mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkelerine dayandığını savunuyor.

AB anlaşmanın üçüncü ülkelerin haklarını ihlal ettiği görüşünde. 2019’da da Yunanistan ve Güney Kıbrıs üzerinden sürece bakan AB, “üye ülkelerin hakları” diyerek yine aynı tavrı sergiledi. Bu farklı yaklaşımların ortasında Kıbrıslı Türklerin hak ve çıkarları da bulunuyor. AB, bunu görmüyor

Gelelim işin bizler açısından özüne… Türkiye güçlü bir devlet. Bölgesel ağırlığını, komşularıyla ortak çıkarları buluşturan iş birlikleri kurarak da gösteriyor. Bunla da yetinmedi Türkiye Dışişleri, enerji işbirliği teklifini yineledi… Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın son açıklamaları bu açıdan önemli

Fidan Türkiye’nin, Kıbrıs ile Girit arasındaki deniz tabanı araştırmalarına, önceden yazılı bildirim yapılması hâlinde karşı çıkmayacağını söyledi. Dolayısı ile, Mısır ve İsrail’i de kapsayacak yer altından kablo ile enerji çalışmalarına Türkiye engel koymayacak.

Fidan, bir adım ileriye de giderek, çok daha pratik bir öneriyi yineledi. Enerji Türkiye’den gelsin, iki toplum da faydalansın. Türkiye’den su, elektrik ve doğal gazın iki toplumun da yararına olabileceğini de gündeme getirdi. Bu yaklaşım, enerji üzerinden yeni bir temas ve iş birliği zemini teklifi demek…

Kıbrıs Rum liderliği, adaya komşu olmayan ülkelerden sürekli destek aramak ve adayı askeri yığınak alanına çevirmek yerine, bölgesel iş birliğini güçlendirmeyi düşünmeli. Doğu Akdeniz’e dışarıdan taşınan askeri rekabet, adaya güvenlik getirmiyor. Gerilimi büyütüyor, mesafeyi artırıyor.

Kıbrıs’ın geleceği, uzak başkentlerden gelecek güvencelere değil, bu adada yaşayan iki toplumun ortak çıkarlarını bulabilmesine bağlı. Kıbrıslı Türklerle Kıbrıslı Rumların enerji, su, çevre, ticaret ve ulaşım gibi alanlarda birlikte çalışabileceği başlıklar var.

Kalıplaşmış tartışmaların dışına çıkıp bu alanları büyütmek gerekiyor. Türkiye’den sağlanabilecek enerji ve su kaynakları da iki toplumun yararına değerlendirilebilir. Hepsi 70 km… Bunun için önce Kıbrıslı Türklerin yok saymayan bir siyasi yaklaşım gerekir.

Türkiye-Libya mutabakatını da Kıbrıslı Türklerin hak ve çıkarlarından ayrı değerlendirmiyorum. Ankara’nın Doğu Akdeniz’de kurduğu güçlü iş birliklerinin Kıbrıslı Türklere de yarar sağlıyor. Bu iş birlikleri, Kıbrıslı Türklerin masadaki yerini zayıflatmaz, tam aksine bakmak gerekiyor.

Aksine, bölgedeki hak ve çıkarlarını koruma imkânını güçlendiren adımlar olarak görülmeli. Bu kadar önemli bir başlığın KKTC Cumhurbaşkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı’nın bilgisi dışında yürütüldüğünü de düşünmüyorum. Bu, benim değerlendirmem ve beklentim.

Doğu Akdeniz’de yeni bir sayfa açılacaksa, bunun yolu askeri yığınaklardan ve dışarıdan medet ummaktan geçmiyor. Kıbrıslı Türklerin eşitliği gözetilmeli; iki toplumun ortak çıkarları büyütülmeli. Bölgesel iş birliği, adada çözüm arayışına da gerçek bir zemin hazırlayabilir