İNŞAAT SEKTÖRÜNDE YAPI MALZEMELERİ DENETİMİ ÇOK ÖNEMLİ. DERS ALMAMIZ GEREKİYOR. İNŞAAT İÇİN YURT DIŞINDAN ÜLKEMİZE GELEN TUĞLA VE DEMİR İÇİN ÇOK CİDDİ DENETİMLER GEREKLİ. SIFIR DENETİMLE ÇEŞİTLİ YAPI MALZEMELERİ ADAYA GİREBİLİYOR. DEPREMDEN DERS ALMADIK MI?

GÜNEY KIBRIS’A TUĞLA SATMAK İÇİN AB STANDARTLARINDA YAPI DENETİMİNE TABİ TUTULAN KKTC TUĞLA SEKTÖRÜ, YURT DIŞINDAN GELEN, NE OLDUĞU BELİRSİZ, BASINÇ DENETİMİ YAPILMADAN ADAYA SOKULAN, ÇOK DAHA UCUZA ÜRETİLEN, STANDARDI OLMAYAN TUĞLAYA YENİLDİ

Deprem bize acıyı sadece yıkımla değil, yaşanan ihmallerle de öğretti. Dünyanın hangi ülkesine bakarsanız bakın, büyük depremlerden sonra aynı cümle kuruluyor: “Aslında biliyorduk.” Türkiye, Japonya, İtalya, Şili, Yunanistan…

Depremde büyük bedeller ödeyen ülkelerin hepsi, devamında çok ciddi standartlarla insan ölüm sayısını azaltma yoluna gitti. Hepsi bu bedeli ödedi ve sonra yapı malzemesini tartışılmaz bir devlet meselesi haline getirdi. Birçoğu da bunda başarılı oldu

Bugün gelişmiş ülkelerde beton, demir ve tuğla ayrı ayrı denetlenir. Sadece projeye değil, malzemenin kendisine bakılır. Tuğla “yük taşımaz” denir ama deprem anında en fazla can alan unsurlardan biridir.

Bu yüzden Avrupa’da tuğlanın “basınç dayanımı, su emme oranı, üretim süreçleri ve kırılma gücü” laboratuvar testleriyle belgelenmeden piyasaya sürülmesine izin verilmez. Güney Kıbrıs’a tuğla satan iki firmamız var, ikisi de bu testlerden başarıyla geçmeden malını satamaz

Kuzey Kıbrıs’ta beton konusunda oldukça rahatız. Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin hassasiyeti, düzenli ölçümler ve saha kontrolleri bu güveni sağlıyor. İş demir ve tuğlaya geldiğinde soru işaretleri bitmiyor.

KKTC’de tuğla üreten iki firma var ve üretim kapasiteleri ülke ihtiyacını karşılıyor. Daha da önemlisi, bu firmalar Güney Kıbrıs’a ihracat yapabiliyor. Güney Kıbrıs’a ihracat yapabilmeleri için de, yukarıda saydığım AB denetim standartlarını geçmeleri gerekiyordu, geçtiler

Yani Avrupa Birliği yapı standartlarına uygunluk belgesi almak, düzenli testlerden geçmek ve üretim süreçlerini şeffaf biçimde denetletmek zorundalar. Dünya bu kuralları keyfi koymuyor; çünkü tecrübe bunu dayatıyor.

Ama KKTC’ye baktığımızda başka bir gerçek çıkıyor karşımıza. Türkiye’den ciddi miktarda tuğla ithal ediliyor. Ucuz, hızlı, fazla. Fakat bu tuğlaların ne kadarı uluslararası deprem standartlarına uygun? Ne kadarı gerçekten test edilmiş? Hangi süreçlerde üretilmiş? Bizde üretilenden daha kaliteli mi?

Asıl sorun şu: KKTC’de bu denetimleri sürekli ve bağımsız şekilde yapabilecek yeterlilikte bir laboratuvar altyapısı yok. Mağusa gümrüğünde bir denetim mekanizması var ama yukarıda saydığım basınç dayanımı, su emme oranı, üretim homojenliği ve kırılma davranışı ölçülmüyor

Dünyada bu eksiklik kabul edilemez bir risk sayılıyor. İtalya’da deprem sonrası çıkarılan yasalarla ithal yapı malzemeleri limanda test edilmeden iç piyasaya sokulmuyor. Türkiye’de üretici beyanı yeterli sayılmıyor; devlet test eder, izler. Bizde ise çoğu zaman malzeme kamyondan inip doğrudan şantiyeye giriyor.

En tehlikeli çelişki de burada yatıyor. KKTC’de üretilen tuğla, Güney Kıbrıs’a giderken defalarca teste giriyor; Türkiye’den KKTC’ye gelen tuğla çoğu zaman sadece faturasıyla kabul ediliyor. Bu bir ticaret meselesi değil, can güvenliği meselesidir. Anlamak bu kadar zor mu?

İşin bir de rekabet boyutu var. Türkiye’deki tuğla üreticisi ile rekabet mümkün değil… Sanayi elektriği bizde 12.5 TL, Türkiye’de 2.5, bizde Rus kömürü kullanılır tonu 200 dolar, Türkiye’de Soma kömürü 50 dolar… Asgari ücret bizde 55, Türkiye’de 28 bin TL… buna rağmen arada tane başı fark 2-3 TL… Hadi bunu geçelim…

Hükümet bu konuya dönüp bakmıyor bile… Oysa deprem sonucunda canımız yanık… Tekrar ediyorum, konuya dahilim, “yerli üretimi destekleyin” konusu değil, tek başına. Türkiye’de inşaat yapı denetimi konusunda ciddi ihmaller depremde felaketi getirdi. Orada denetim sıklaşsa da, gelen malın, kalitesini bilmiyoruz.

Ülkeye gelen ürünleri hangi standartlara göre değerlendiriyoruz? Bana cevap verebilecek tek bir makam var mı? Şu standarda göre geliyor tuğla, şu denetim yapılıyor? Güneye tuğla satmak, deveye hendek atlatmak gibi ve bu standardı yakalayan firmalarımız var. Ama Türkiye’den ülkemize standardı belli olmayan tuğla su gibi akıyor

Deprem ne zaman olur bilinmez. Ama şunu biliyoruz: Beton tek başına bina yapmaz. Demir sorgulanmazsa, tuğla test edilmezse, en iyi beton bile anlamını yitirir. Dünya bunu yaşayarak öğrendi. Bizim hâlâ öğrenme lüksümüz var mı, asıl soru budur.

NOT: AŞAĞIDAKİ VİDEO TÜRKİYE’DEN GELEN, GÜMRÜKTEN HIZLA GEÇEN VE BİR ŞANTİYEYE ULAŞAN TUĞLALAR… İNŞAATLARIMIZDA KULLANILIYOR… HALEN BU ALANA STANDARTLARIN ARTIRILMASI NOKTASINDA MÜDAHALE EDİLMİYOR… SEYREDİN BAKALIM, SONU NEREYE VARACAK…