2027 BÜTÇESİ: KALKINMA DEĞİL, BORÇLANMA VE FAİZ… ÖNGÖRÜLER TUTMADIĞI GİBİ, BORÇLAR DA FAİZ YÜKÜ DE YATIRIM, GELİŞME VE İSTİHDAMI ENGELLİYOR

EKONOMİST MUSTAFA BESİM, BİR AYDIN SORUMLULUĞUNDA 2027 BÜTÇESİNİ YORUMLADI… BÜTÇENİN YÜZDE 81’İ MAAŞ VE BORCA… O DA ÖNGÖRÜLEN VERGİ TOPLANIRSA…

DAÜ Öğretim Görevlisi ve ekonomist Mustafa Besim, Meclis’e sunulan 2027 bütçesini sade bir dille anlattı. Rakamları önümüze koydu, bütçenin nereye gittiğini gösterdi. Bir aydına yakışır biçimde sorumluluk aldı; hepimizin üzerinde düşünmesi gereken soruları da gündeme taşıdı.

Besim’in değerlendirmesine göre bütçe, 190,6 milyar TL’den 251,5 milyar TL’ye çıkıyor. Artış yüzde 32. Temmuz ayında yayımlanan Mali Plan’da 2027 açığı 25,7 milyar TL öngörülmüştü. Meclis’e gelen tasarıda açık 32,5 milyar TL. Dört ay içinde hedef değişti; açık büyüdü.

Mustafa Besim’in dikkat çektiği en çarpıcı noktalardan biri, bütçe yapısı. Personel giderleri, transferler ve faiz, bütçenin yüzde 81’i. Her 100 liranın 81 lirası bu üç kaleme gidiyor. Faiz giderlerindeki artış yüzde 69. Mal ve hizmet alımlarıyla sermaye giderleri kuşa dönmüş…

Böyle bir tabloda yatırım için ne kalıyor? Besim’in verdiği rakamlara göre Türkiye kaynaklı yatırımlar yüzde 26, yerel kaynaklı yatırımlar yüzde 10 artıyor. Ancak yerel yatırımlardaki bu artış, enflasyon hesaba katıldığında yaklaşık yüzde 13’lük reel küçülme anlamına geliyor.

Kamu yatırımlarının milli gelir içindeki payı da son yıllarda yüzde 1,5 ile 3 arasında sıkışmış durumda. Yani altyapı, üretim ve insan kaynağı için ayrılan pay geriliyor. Besim’in ifadesiyle, bugünün harcamaları yarının büyümesinden kesilerek karşılanıyor.

Ekonomiyi büyütecek yatırımlar ertelenirken, mevcut yükün taşınması için yeni borç aranıyor. Borç büyüyor, faiz de peşinden geliyor. Mustafa Besim, iç borç stokunun 2025 sonunda 15,9 milyar TL olduğunu, Haziran 2026’da ise yüzde 85 artışla 29,5 milyar TL’ye ulaştığını hatırlatıyor.

Yılın ilk yarısında faiz ödemeleri yüzde 140 arttı. Buna rağmen 2027 bütçesi faiz giderlerindeki artışı yüzde 69 olarak öngörüyor. Besim’in bu konudaki uyarısı açık: Borç stoku bu hızla artarken faiz tahmini fazla iyimser kalabilir. Geçmiş bütçeler de bu kaygıyı destekliyor.

2025 bütçesine faiz için 1 milyar TL konmuş, gerçekleşme 3,85 milyar TL olmuştu. Tahminle sonuç arasındaki fark, devasa boyutta. Yerel gelirlerin yerel giderleri karşılama oranı yüzde 85,5’ten yüzde 83,4’e düştü. Hükümetin kendi planlarıyla bütçe arasındaki mesafe büyüyor

Temmuz’daki Mali Plan 2027 açığını 25,7 milyar TL, Orta Vadeli Program ise 30,5 milyar TL öngörmüştü. Meclis’e sunulan bütçede açık 32,5 milyar TL’ye çıktı. Bir sarmalın içerisinde olduğumuz aşikar. Bunun üstesinden gelebilmenin yolu ise belli… Uzun vadeli borçlanma, kemerleri sıkma

Besim’in dikkat çektiği bir önemli nokta da burada: 2024’teki planda 2026 sonunda denk bütçe, 2027’de bütçe fazlası hedeflenmişti. 2026 bütçesinin gerekçesinde 2027 açığı 15,9 milyar TL olarak yer alıyordu. Bugün önümüzde duran rakam bunun iki katından fazla.

Mustafa Besim’in analizinde Türkiye kaynaklı hibelerin yüzde 24 arttığı, kredilerin ise 3,2 milyar TL yükselerek yüzde 137 artış gösterdiği bilgisi de var. Türkiye finansmanı içinde kredilerin payı yüzde 11’den yüzde 19’a çıktı. Rakamlar net mesaj veriyor. Bütçedeki açık için sürekli borçlanma…

Maaş ödemek için borçlan, topladığın gelirle maaşları öde, borcun faizini de geleceğe bırak… Bütçenin bugünkü akışı böyle tarif ediliyor. Bu düzen sürdükçe faiz artacak, yatırım daralacak, yeni borç ihtiyacı büyüyecek. Borçlanma ve faiz yükü kader değildir… Ama rakamlar da hayatın gerçeğidir