İnsan sevdiği bir eşyayı kaybetmeye görsün; çok arar.

İnsan sevdiğini kaybetmeye görsün; ardından çok ağlar.

İnsan yarının neler getireceğini bilmediği için hep dünün özlemini yaşar.

Yoksa hiç antikacılar olur muydu?

Hiç sahaflar ekmek kazanabilir miydi?

Hiç arşivcilik diye bir meslekten söz edilebilir miydi?

Efendim, arşivcilik ülkemizde kenara atılmış, hak ettiği saygınlığı bir türlü kazanamamış bir meslek olarak biliniyor.

Son haftalarda arşive çok işim düştü.

Çünkü, “Mücadele’nin Kadınları” adlı belgeselimi bitirme noktasına geldim.

Üç gündür bir görüntü arıyordum.

Sağ olsun son derece zengin görsel arşive sahip olan eski patronlarımdan Ertan Birinci de benim için didindi. Ama o da bulamadı.

BRT’den hiç umudum yoktu; ama içimdeki “belki” kurdu beni sürekli dürttüğünden, dün de saatler boyu o görüntüyü aradım! Sanki yer yarılmış, kaybolmuştu.

Belgeselimi siz görücülere hazırlayan değerli meslektaşım Ekrem Günaydın’la birlikte aklımıza gelebilen bütün WEB sitelerini aradık; ama aradığımız görüntülere gene rastlamadık.

Efendim, Rum lideri ve Başpiskopos Makarios’un Kıbrıs’ta cuntacıların elinden kaçıp önce İngiliz üslerine, ardından, Malta üzerinden New Yok’a gidip BM Güvenlik Konseyi’nde başına gelenleri şikayet eden kayıp konuşmasını arıyorduk.

Makarios Türkleri de yakından ilgilendiren konuşmasında Yunanistan’daki askeri cuntanın diktatörlüğünü Kıbrıs’a kadar genişlettiğini anlattıktan sonra, sözlerini Kıbrıs’taki cuntanın hem Türkler hem de Rumlar açısından ölüm tehlikesi oluşturduğunu söylüyordu.

Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı bütün dünyayı, Ada’daki askeri cuntaya karşı birlik olmaya çağırıyordu.

İşte, o dönemin tarihi gerçeklerini dile getiren devrik Cumhurbaşkanı’nın yakarışını Rum/Yunan lobilerinin dünya arşivlerinden silmesinden doğal ne olabilirdi?

Ancak, her ay KKTC devletinden “arşiv memuru” olarak maaş alan kişilere bütün sorumluluğu yükleyerek “Kaybolmuş” veya “Bir yerlerden çıkar!” sözcüklerine sığınarak ortak tarihimizin kaybolmasına göz yumamayız.

***

Arşiv, bir ulusun ortak belleğini oluşturduğu gerçeğinden yola çıkarak, o tarihe sahip çıkabildiğimiz oranda ayakta kalabileceğimizi göz ardı edemeyiz.

Osmanlı İmparatorluğu’nun 600 yıllık ömrünü, her şeyden önce son derece güçlü bir arşiv sistemine sahip olmasına borçluydu.

Osmanlı sahip olduğu topraklardan elde ettiği geliri, askere alınacak genç nüfusu ve tapulu arazisini hep kayıt altında tutmuştu.

Biz, daha kırk yaşına bile gelmemiş bir devlet olarak arşivlerimize yeterli özeni gösteremezsek, kaybeden biz oluruz.

Günümüz karşılığı ile yıllardır dosyaladığımız bütün belgelerin, bilgisayarımızın çökmesi sonucu bir anda yok olması, gibi bir şey!

Bugüne kadar BRT’nin arşivinde çalışanlar “Kütüphaneci” eğitimi almış kişiler değildi.

O nedenle, BRT personelinin tüm iyi niyetlerine rağmen istenen görüntüleri anında bulamaması beni şaşırtmadı.

Gelişmiş ülkelerde sadece basılı malzemeler değil, “Ses, film ve video” gibi artık dijital ortamda üretilmiş malzemeler de arşivlenerek gelecek kuşaklara aktarılıyor.

Bunun için yapılması gereken o bölümde çalışacak görevlilere, “Kütüphanecilik” eğitimi almış bir yöneticinin yol göstermesi gerekir.

Yoksa, birileri gelişi güzel görüntüleri disketlerde veya bilgisayarlarda toplayabilir. Ama, malzemelerin toplanıp sınıflandırılması konusundaki eksiklik, sonunda KKTC’yi ulusal belleğini yitirmiş bir devlet konumuna indirger.

Değerli dostum Nazif Bozaltlı’nın kişisel çabalarıyla oluşturduğu 30 bini aşkın fotoğraftan oluşan özel arşivini ve son zamanlarda önemli atılımlar yapan Girne’deki Milli Arşiv’i tenzih ederim. Ancak, yakın geçmişimizle ilgili görsel malzemeyi biz araştırmacılar nerede arayacağız?

Tanıtma Dairesi mi, Enformasyon Dairesi mi, yoksa BRT’nin Arşiv Dairesi mi sorumlu görsel malzemelerin korunup saklanmasından?

Bir bilen çıksa ve bizi bu konuda aydınlatsa çok iyi olur.

Efendim, saygılarımla!..