Covid-19 ile mücadelede geçer akçe geleceği inşa etme kapasitesidir

ads
ads
08/09/2020

ads

Birikim Özgür Birikim Özgür


Dünyayı kasıp kavuran Covid-19’un etkileri ülkemizde de artarak devam ediyor.

İşin sağlık boyutunda halka öncelikle bireysel tedbir önerilse de halkın kamu idaresinden beklentileri var:

“Sağlık yönünden riskleri azaltmak için ne gerekiyorsa yapın!”

Sınırları kapatmaksa kapatmak, karantinaysa karantina, sağlık sistemini güçlendirmekse güçlendirmek, sosyal yardımsa sosyal yardım…

“Önce sağlık” diyoruz doğal olarak.

Diğer yandan bu süreçte kaçınılmaz olarak ekonomi küçülüyor, işsizlik artıyor, iflaslar yaşanıyor.

Turizm, yükseköğretim ve ihracatın milli gelirimiz içindeki payı % 50’ye yakın.

Buna inşaat ve konut gelirlerinin yurtdışı bağlantılı kısmını da eklersek dış talebin ekonomimiz içerisindeki payının % 50’den fazla olduğu anlaşılıyor.

Turizmin 10 yıl önce istihdam piyasasındaki payı kamu sektörünün üçte biri kadardı.

Son 10 yılda uygulanan teşvik politikası sayesinde bu oran % 50’nin üzerine çıktı.

Günümüzde artık reel sektörümüzü geliştirmek varoluş mücadelemizin temelini teşkil ediyor çünkü dünyada istihdam başta olmak üzere kamunun ekonomideki rolü büyük oranda değişti:

Reel sektör üretecek, kazanacak, vergisini ödeyecek ve devlet de bu vergilerle gittikçe niteliği ve maliyeti artan kamusal hizmetleri sunabilecek.

Maliye politikaları ya da bütçe dediğimiz şey sayılardan ibaret değil.

Ekonomide gidişatı belirleyen ana faktörlerden bir tanesi…

Yıllardır KKTC’de uygulanan bir maliye politikası var:

Kamu giderleri olması gereken seviyede tutulacak, gelirler reel sektör geliştikçe artacak, böylelikle kamunun cari harcamaları yerel gelirlerle karşılanabilecek.

Bu politika çerçevesinde son 10 yılda yerel açık iğneyle kuyu kazılarak tedrici olarak azaltıldı ve 2018 yılında ilk kez yerel fazla verildi.

Ancak 2019 ve 2020 yıllarında “nasıl olsa Türkiye açığımızı kapatır” anlayışı ağır bastığından dramatik şekilde yerel açık dönemine geri dönüş yaşandı.

Bu aşamadan sonra “kendi kendini yeten sistem” ile ilgili bilimsel / teknik zemin terk edilmiş oldu ve mesele demagojik bir hal almaya başladı, içi boşaldı.

Gelelim güncel duruma:

Covid-19 ekonomiye darbe vurdu, insanımız fakirleşti.

Kaçınılmaz olarak kamumuz da bundan ciddi şekilde zarar gördü.

Dış yardımların bütçedeki payı artarken devletin vergi gelirleri düştükçe düştü.

Dahilde alınan KDV gelirlerinde yılsonu hedefinden sapma 100 milyonun üzerinde olacak.

Şans Oyunları Vergisi gelirlerinde %  30’un üzerinde bir azalma olacak.

Ülkede yaşayan nüfus azaldığı için Özel İletişim Vergisi gelirleri dahi düşecek.

Motorlu Taşıtlar Vergisi gelirleri 2020 bütçesinde öngörülenden yaklaşık % 15 daha az olacak.

İthalde alınan KDV gelirlerinde yılsonu itibariyle 200 milyon dolaylarında bir sapma meydana gelecek.

Tapu harçlarında da % 20’nin üzerinde azalma olacak.

Turizm Teşvik Fonu gelirleri bütçe öngörüsünün altında kalacak.

Fiyat İstikrar Fonu gelirlerinde de hedeften sapma olacak.

Ercan Havaalanı Özelleştirme Gelirleri bütçede 200 milyon öngörülmüştü ancak bu gidişle 100 milyona dahi erişemeyeceği anlaşılıyor.

Toplamı 3,5 milyarı bulan doğrudan ekonomik faaliyetlere bağlı devlet gelirlerinde % 20’ye yakın bir sapma meydana gelecek.

Yerel gelirlerimiz 2020 bütçesinde öngördüğümüzden 400-500 milyon daha az olacak.

Dış yardımlar hariç bütçe açığı 1,5 milyar dolaylarına ulaşacak.

9,26 milyar olan bütçemizin böylesi büyük bir açığı tolere edemeyeceği gün gibi ortada.

Dolayısı ile 1,2 milyar dolaylarındaki dış yardımlar yılı çıkarabilmemiz bakımından kritik önem kazanmış durumda.

Bu tablo son 10 yılda istisnasız bütün yapısal düzenlemelere ve kamu-özel işbirliğiyle yürütülecek tüm yatırımlara karşı çıkanların eseridir öncelikle.

Ve tabi bir de kamunun etkinliğini ve verimliliğini artırma hedefini önemsizleştirerek her iktidara geldiğinde “devlet malı deniz yemeyen keriz” yaklaşımıyla mali disiplini bozanların…

Covid-19 bu siyasi iflasın tuzu biberi olmuş ve halı altına süpürülen sorunları gün yüzüne çıkarmıştır sadece.

“Türkiye mecburdur bu parayı bize verecek” de diyebilirsiniz elbette.

Ama bunun için öncelikle siyaseten midenizin geniş olması gerekiyor.

Bu işin doğrusu nedir?

Başbakansanız ve Cumhurbaşkanlığına adaysanız, bu abartılı soruna ilişkin, “benim bu konuda şöyle bir yol haritam var” demenizdir.

5 yıldır görevde olan Cumhurbaşkanıysanız ve tekrardan bu göreve talipseniz, “son 5 yılda yaşanan şu olayda şöyle bir uyarıda bulunarak meselenin bu noktaya gelmesini engellemeye çalıştım, önümüzde 5 yılda da şunları yapacağım” demenizdir.

Bizim halk olarak sağlığımız için her türlü talebimiz meşrudur.

Ama bu çökmüş sistemin yani devletin başıysanız ve yeniden devlet başkanlığına adaysanız;

Bizim gibi talep eder pozisyonda görünmekten kaçınarak gerçekçi zeminde ekonomiyi, maliyeyi ve bütün diğer unsurlarıyla sistemi göz önünde bulundurup neler yapılabileceğiyle ilgili görüşlerinizi halkla paylaşmanız beklenir.

Hep altını çizdiğim bir husus var:

Marifet seçim kazanmak değil seçildikten sonra ülke yararına bir şeyler yapabilmektir.

Mevcut Cumhurbaşkanının yerinde olsaydım bu seçimi kazanacağımdan emin olsam bile son 5 yılda bu temel soruna şu veya bu nedenle duyarsız kaldığımı, bugünkü vartayı atlatmamıza katkı yapabilecek diplomatik zemine sahip olmadığımı ve gelecek 5 yılda da meselenin halli için söyleyebilecek bir sözüm olmadığını göz önünde bulundurarak aday dahi olmazdım.

Sayın Cumhurbaşkanı seçim atmosferinde halkın sağlıkla ilgili duymak istediklerini gayet güzel ifade ediyor ancak popülizmle devlet insanlığı arasındaki ince çizgiyi kaçırıyor.

Çünkü ekonomik ve mali yönleriyle de önerilerinin içini doldurması gerektiğini es geçiyor.

Sistemin içler acısı durumunu göz ardı ediyor veya bu konuda yeterince bilgi sahibi değil.

Unutmamak gerekir ki Covid-19 ile mücadelede devletler açısından geçer akçe halk dalkavukluğu değil geleceği inşa etme kapasitesidir.

08/09/2020 15:30
Bu habere tepkiniz:
Habersiz kalmamak için Telegram kanalımıza katılın
ad

TAGS: Birikim Özgür
MANŞETLER

HK Birikim Özgür

© 2019 Digihaber Portal Services Ltd. Haber Kıbrıs.